تأثیر خاستگاه طبقاتی اعضای حزب بر سیاست‌گذاری: تدوین الگو بر اساس نظریه سرمایه بوردیو

نویسندگان

1 دانشیار، گروه علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استادیار، گروه علوم اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری، گروه علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.30465/cps.2025.51573.3543
چکیده

پژوهش حاضر با هدف تدوین الگویی نظری برای تحلیل چگونگی تأثیرگذاری خاستگاه طبقاتی اعضای اصلی احزاب سیاسی بر فرآیند سیاست‌گذاری‌های حزبی در ایران انجام شده است. مسئله محوری این مقاله، درک سازوکار پیچیده این تأثیرگذاری و ارائه یک چارچوب نظری روش‌مند برای مطالعه نظام‌مند آن است. بدین منظور، از نظریه جامعه‌شناختی پیر بوردیو، به‌ویژه مفاهیم بنیادین سرمایه در اشکال گوناگون، مفهوم «میدان سیاسی» به مثابه بستر ساختارمند کنش احزاب و مفهوم «عادت‌واره طبقاتی» اعضا به عنوان واسطه اصلی تأثیرگذاری خاستگاه طبقاتی بهره‌گیری شده است. روش این تحقیق بر اساس تحلیل نظری و بهره‌گیری از مفاهیم نظریه بوردیو برای طراحی یک الگوی مفهومی است که بر مبنای مطالعات پیشین و چارچوب‌های نظری شکل گرفته است. در فرایند طراحی این الگو، ضمن تاکید بر ضرورت انطباق با ویژگی‌های خاص جامعه ایران، پروفایل‌های سرمایه‌ای ترکیبی اعضای حزب و سیالیت مرزهای طبقاتی، توجه ویژه‌ای به به‌کارگیری روش‌های ترکیبی گردآوری و تحلیل داده‌ها به منظور فراهم آوردن امکان بررسی تجربی و جامع ابعاد مختلف مسئله معطوف شده است. الگوی نظری نهایی، با ارائه یک چارچوب مفهومی منسجم و روش‌شناسی دقیق، گامی در جهت توسعه مطالعات خاستگاه طبقاتی در حوزه علوم سیاسی و جامعه‌شناسی سیاسی ایران محسوب می‌گردد و زمینه را برای پژوهش‌های تجربی و تحلیل‌های عمیق‌تر پیرامون پویایی‌های عرصه سیاسی و ریشه‌های نابرابری‌های اجتماعی در جامعه ایران فراهم می‌آورد.