فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حقوق معنوی به‌ عنوان بازتاب و آیینه‌ای از شخصیت، باور و افکار پدیدآورندگان دانسته شده‌ است. با این حال، علی رغم صیانت از شخصیت، شهرت، اعتبار و خلاقیت پدیدآورندگان که متجلّی در آثار ادبی و هنری است، این حقوق با حقوق شخصیت که خاص هر انسان به صرف انسان بودن است، دارای تمایزاتی می‌باشد که سبب نفی مطلق گرایی نسبت به وجوه و خصیصه های آن و به طور خاص، ویژگی سلب‌ناپذیری می شود که این امر اراده ی آزادانه پدیدآورنده در تعیین فرجام دستاورد فکری را رقم خواهد زد و در نتیجه، امکان اعطای نیابت در اعمال حقوق معنوی، اسقاط حق تحت شرایط مشخص و تعیین چهارچوب بهره برداری از اثر نظیر تغییرات قابل اعمال را به پدیدآورنده اعطا می کند. با این حال، بهره‌برداری از آثار ادبی و هنری ناگزیر با الزاماتی روبه‌رو خواهد بود که گاه از طریق قرارداد و گاه به‌واسطه قواعد آمره و ملاحظات نظم عمومی و غیرقراردادی بر خالقان آثار فکری تحمیل می‌گردد که می‌توانند اعمال حقوق معنوی را در عمل دگرگون ساخته و اراده‌ی آزادانه‌ وی در تعیین سرنوشت دستاورد فکری را محدود نمایند. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی - توصیفی، الزامات قراردادی و غیرقراردادی ناظر بر حقوق معنوی مؤلف در ایران و اتحادیه اروپا را مورد بررسی قرار داده و در نهایت این نتیجه حاصل می‌شود که با پذیرش نظریه قراردادپذیری در دو نظام مذکور، پدیدآورندگان ناگزیر از تبعیت از قواعد عمومی قراردادها و ملاحظات فنی و مرتبط با نظم عمومی در توافقات خود خواهند بود.