تعیین ویژگی‌های روان‌سنجی و تغییرناپذیری اندازه‏ گیری مقیاس پاسخگویی و عدم حساسیت ادراک‌شده

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد مشاوره خانواده، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

2 استادیار، گروه برنامه‌ریزی درسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

3 کارشناسی ارشد مشاوره خانواده، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

doi
10.22054/jem.2023.70151.3401
چکیده

پاسخگویی ادراک‌شده همسر (PPR) سازه‌ای است که می‌تواند به ارزیابی صمیمیت در زوج‌درمانی کمک کند. بااین‌وجود، پژوهش در مورد PPR به‌واسطه فقدان وجود مقیاس اندازه‌گیری استاندارد در این زمینه با مشکل مواجه شده است. هدف پژوهش حاضر ترجمه و بررسی ساختار عاملی، تغییرناپذیری، روایی و همسانی درونی مقیاس پاسخگویی و عدم‏حساسیت ادراک‌شده (PRI) در بین نمونه‌های ایرانی بود. جامعه آماری پژوهش حاضر، معلمان متأهل استان زنجان در سال 1401-1400 بود که در کل 429 معلم از طریق نمونه‌گیری در دسترس در این پژوهش مشارکت کردند. برای تحلیل داده‌ها از شاخص‌های آمار توصیفی و آزمون MAP، تحلیل موازی، تحلیل شبکه اکتشافی، تحلیل بوت‏استرپ، مدل پاسخ مدرج و تحلیل عاملی تأییدی استفاده شد. یافته‌ها نشان داد که ساختار عاملی PRI در جامعه ایران با مطالعه Crasta و همکاران (2021) مشابه است؛ یعنی PRI یک ساختار دوبُعدی داشت. شاخص‌های برازش مقیاس و بار عاملی گویه‏ها هم به تفکیک جنسیت و هم در کل نمونه مطلوب بودند. یافته‌های مربوط به تغییرناپذیری جنسیتی مقیاس در مدل‌های مختلف نیز گویای این بود که مفهوم گویه‏ها برای زنان و مردان یکسان است. تحلیل‌های مبتنی بر نظریه سؤال-پاسخ نشان داد که گویه‏های مستخرج برای نسخه کوتاه PRI در این پژوهش با نسخه کوتاه مستخرج از مطالعه Crasta و همکاران (2021) یکسان بود. آماره‏های آلفا، پایایی ترکیبی، شاخص AVE و روایی تشخیصی مقیاس PRI نیز مطلوب بودند. یافته‌های مربوط به روایی همگرا و واگرا نیز حاکی از روابط معنادار PRI با دیگر متغیرهای موردمطالعه در این پژوهش بود. درکل، مقیاس PRI ویژگی‌های روان‌سنجی مطلوبی نشان داد که گویایی قابلیت کاربست‏پذیری آن در جامعه ایران و هماهنگی آن با هنجارهای فرهنگی کشور بود. بااین‌حال، در مطالعه حاضر احتمال ضعیف بودن روایی تشخیصی دو سازه موجود در این مقیاس به‌خصوص برای گروه زنان وجود داشت که پیشنهاد می‏شود در مطالعات آتی با حجم نمونه بیشتر موردبررسی قرار گیرد.