واکاوی مشکلات زنان دارای همسر جانباز و بررسی اثربخشی درمان متمرکز بر شفقت بر مشکلات روان‌شناختی-زناشویی آن‌ها

نویسندگان

1 دانشیار، گروه مشاوره، گروه مشاوره، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

2 استاد، گروه مشاوره، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

3 دانشجوی دکتری مشاوره، گروه مشاوره، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

4 دانشیار، گروه مشاوره، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

doi
10.22059/japr.2024.342993.644258
چکیده

هدف پژوهش حاضر، واکاوی مشکلات زنان دارای همسر جانباز و بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر شفقت بر مشکلات روان‌شناختی-زناشویی آن‌ها بود. روش پژوهش، ترکیبی از نوع اکتشافی و شامل دو مرحلۀ کیفی و کمی بود. جامعۀ آماری شامل تمام زنان دارای همسر جانباز در منطقۀ 13 تهران در سال 1399 بود. در مرحلۀ کیفی 19 نفر از زنان دارای همسر جانباز که به خانۀ سلامت شهرداری منطقۀ 13 مراجعه کرده بودند، به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند و با آن‌ها مصاحبه صورت گرفت. برای تحلیل داده‌ها از تحلیل مضمون استفاده شد. این تحلیل در ابعاد روان‌شناختی-زناشویی به شناسایی هفت مضمون (اضطراب، افسردگی، خستگی و ناتوانی، تحریک‌پذیری و پرخاشگری، احساس تنهایی، نارضایتمندی از زندگی و تعارض زناشویی) منجر شد. برمبنای این مؤلفه‌ها، پرسشنامۀ مشکلات روان‌شناختی-زناشویی زنان دارای همسر جانباز طراحی شد. در بخش آزمایشی، تحلیل داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی در نرم‌افزار SPSS نسخۀ 22 انجام گرفت. نتایج نشان داد زنان دارای همسر جانباز مشکلاتی را در ابعاد روان‌شناختی، زناشویی، جسمانی، اجتماعی، و اقتصادی تجربه می‌کنند. پرسشنامۀ مشکلات روان‌شناختی-زناشویی زنان دارای همسر جانباز از ویژگی‌های روان‌سنجی مطلوبی برخوردار بود. همچنین درمان مبتنی بر شفقت در تمام ابعاد روان‌شناختی-زناشویی مشکلات زنان دارای همسر جانباز مؤثر بود و مشکلات را کاهش داد. در پژوهش‌های آتی، درمانگران و پژوهشگران با اتخاذ روش مطالعات ترکیبی و ساخت ابزار و انتخاب درمان مناسب می‌توانند به بررسی و کاهش مشکلات روان‌شناختی-زناشویی زنان دارای همسر جانباز در جلسات مشاوره و روان‌درمانی بپردازند.