فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف این پژوهش، بررسی جنسیت و برساخت هویت زنانه در ترانه‌های عاشقانۀ امروز بود. از آنجا که ترانه یکی از قالب‌های رسانه با بیان مضامین فرهنگی است و نسل نوجوان و جوان مصرف‌کنندۀ اصلی موسیقی روز و ترانه‌های عاشقانه هستند، این تحقیق به مطالعۀ جنسیت و چارچوب نقشی زن در متن ترانه پرداخت. روش پژوهش کیفی و از دستۀ مطالعات تحلیل محتوا بود تا مؤلفه‌هایی که هویت و نقش جنسیتی زنانه را می‌سازند شناسایی شوند. جامعۀ آماری پژوهش، متن گزیده‌ای از ترانه‌های عاشقانۀ ایران بود و از میان آثار پرشمار خوانندگان مرد انتخاب شد. به‌عنوان جامعۀ آماری، بر آثار پرمخاطب‌تر در بازۀ سال‌های 1395 تا 1400 تمرکز شد و درنهایت پنجاه ترانه نمونۀ آماری این تحقیق را تشکیل دادند. در روند تحلیل محتوای مضمونی، کدگذاری حول مضامینی که جنسیت زنانه را بازنمایی می‌کند انجام گرفت و به‌جز نگارنده، دو کدگذار دیگر مشارکت کردند. برای بررسی پایایی بین کدگذاران از ضریب آلفای کریپندورف استفاده شد و این پایایی تصدیق شد. تحلیل محتوا از منظر برساخت جنسیت زنانه نشان داد موضوعیت زن در این ترانه‌ها که حاکی از عشق و دلبستگی مرد به زن است، با سه نقش جنسیتی برای زن برساخت می‌شود: 1. زن منفعل و گاه تحت سلطه، 2. ابژۀ جنسی و عشوه‌گر، 3. بی‌تعهد و اتکاناپذیر. نتایج گویای آن بود که در روایت جنسیت زنانه، کنش آگاهانه، قدرت و آزادی انتخاب برای زن متصور نیست و بازنمایی هویت زنانه، مصداق برساختی است که با گفتمانی هژمونیک و مردسالار همسویی دارد.