فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آموزش عالی، برای دستیابی به هدف‌های راهبردی خود در جامعه، نیاز به تدابیر حکمرانی در جهتی پایدار دارد تا از رهگذرِ آن بتواند ماموریت خود را به درستی تعریف و ترسیم کند و با استواری به سوی آن گام بردارد. شناخت پژوهشی کشورهای پیشرو جهان در این زمینه می­تواند درس آموخته­های سیاستی در خورِ درنگ و گاه ارزشمندی برای نظام آموزشی دیگر کشورها، به ویژه نظام آموزش­عالی ما، که از تداوم رویّه‌های سنّتی ناکارآمد و پرهیز از شیوه­های حکمرانی آموزش­عالی روزآمد رنجه است، دربرداشته باشد. در مقالۀ حاضر، با کاربستِ روش پژوهش تحلیلِ اسناد و بهره‌گیری از روش نمونه­گیری هدفمند، به شناسایی و تحلیل کیفی تجارب حکمرانی خوب در آموزش عالی سه کشور منتخب- شامل آلمان، انگلستان و کانادا- در ابعادِ چهارگانۀ تدبیرِ امورِ کیفیت، تدبیرِ استقلال دانشگاهی، تدبیرِ امور مالی و تدبیرِ مدیریت دانشگاهی پرداخته شده است. گردآوری داده­ها با جستجو در مندرجات وب‌گاه­ دانشگاه ها، مقالات، گزارش­ها و اسنادِ دولتی و دانشگاهی انتشار یافته صورت پذیرفت و در دو سطحِ کُدگذاری باز و محوری تحلیل کیفی شد. از مطالعه و تحلیل‌های تجاربِ حکمرانی خوب در آموزش­عالی کشورهای منتخب، در بُعد تدبیر امور کیفیت، شاملِ ارزیابی و تضمین کیفیت در بسترِ چارچوب­های مورد توافق، آمایش چندگانۀ نظام ارزیابی، اعتبارسنجی و تضمینِ کیفیت، شفافیت و پاسخگویی و بهبود به عنوان منطق ارزیابی و تضمین کیفیت آموزش­عالی شناسایی شدند. در بُعد تدبیر استقلال دانشگاهی، تجاربی از جمله: آزادی آکادمیک با محوریتِ خودگرانی دانشگاهی و تعاملِ تسهیل‌گرایانه در ارتباط حکمرانی درون و برون دانشگاهی شناسایی شدند. مدیریت و برنامه ریزی همیارانۀ نظام‌مند، و مدیریت شبکه‌ای مبتنی بر مرجعیت علمی تجاربی بودند که در بُعد مدیریت و برنامه ریزی دانشگاهی بازنمایی شدند. افزون بر آن ،در بُعد تدبیرِ امور مالی، تجاربی همچون بودجه‌ریزی اقتضاییِ استوار بر شاخصه­ های علمی، و تنوّع پذیری حمایتی در تأمین منابع مالی شناسایی گردیدند. مقاله، در پایان، با مهم برشمردن یافته‌های به دست آمده از پژوهش خود در تجارب نظام‌های حکمرانی/سکانداری کشورهای منتخب، مطالعه و بررسی آنها را به‌عنوانِ درس آموخته­هایی قابل درنگ برای آگاهی و بسترسازی سنجیده به منظورِ بهره‌گیری اثربخش از آنها، در چارچوب برنامه‌های اقدام متناسب وروزامد در زمینۀ حکمرانی/سکانداری آموزش عالی، به همۀ سیاستگذاران و مسئولان آموزش­عالی کشور توصیه‌کرده است.