فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر تلاش دارد بر اساس ظرفیّت‌های شگرد ادبیِ آیرونی (آیرونی ساختاری) به چگونگی ایجاد سبک گروتسک مبتنی بر نظریۀ فیلیپ تامسن در رمان آدم‌خواران اثر ژان توله بپردازد. توله در این رمان برغم لحظات خنده‌دار اولیه، حسی از رعب، وحشت و همچنین ترس و عذاب را ایجاد می‌کند. مسئلۀ اصلی این است که چنین وضعیتی چگونه شکل می‌گیرد و آیرونی در شکل‌گیریِ سبک متن چه نقشی دارد. بر پایۀ این، در پژوهش پیش‌رو با استفاده از شیوۀ توصیفی- تحلیلی نمونه‌هایی از متن رمان آدم‌خواران را مورد بررسی قرار دادیم تا هدف از تاثیر آیرونیِ ساختاری بر تولید سبک گروتسک در این اثر تبیین شود. بدین منظور ابتدا تعریفی عام از آیرونی و گروتسک ارائه شد و سپس انواعی از آیرونی و کارکردهای آن را که در شکل‌گیریِ سبک گروتسک در رمان مورد بحث یاری‌رسان بودند، شرح و بسط دادیم. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در این اثر، آیرونیِ ناهمخوان، موقعیت، تقدیر و تراژیک با ایجاد موقعیت‌هایی دوگانه، وارونه، سرنوشت ناخواسته و تحمیلی و همچنین با به تصویر کشیدن فضایی غم‌انگیز و سیاه، عذاب‌آور و مشمئزکننده، سبب می‌شود نمودی گروتسکی در متن پدیدار شود با وجود اینکه این رمان تراژیک است، امّا طنز گزندۀ آن مخاطب را در کشاکش خنده و انزجار مبهوت می‌کند؛ این حسِّ ناهمگون و دوگانه در آدم‌خواران، حاصل انطباق آیرونی با برخی از عناصر گروتسک از منظر تامسن است. به طور کلی شاهد این امر هستیم که آیرونی‌های ناهمخوان، موقعیّت، تقدیر و تراژیک در رمان مورد بحث تأثیر بسزایی در ایجاد سبک گروتسک داشته است.