تعداد مطلوب فرزند از نگاه جوانان ایران
نویسندگان
1 گروه آموزشی مردم شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد
2 گروه جمعیت شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران
3 گروه جامعهشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران
4 گروه پژوهش علوم اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران
doi
10.22034/jeds.2025.68772.1887چکیده
هدف پژوهش: این مطالعه به بررسی تعداد فرزندان مطلوب در میان جوانان در آستانه اولین ازدواج در ایران با استفاده از دادههای ملی در سالهای ۱۳۹۶-۱۳۹۷ میپردازد. با توجه به تأثیر تغییرات اجتماعی-اقتصادی بر نرخ باروری کاهشی، این پژوهش نگرشهای این گروه جمعیتی محوری را برای درک روندهای آتی باروری بررسی میکند. روش پژوهش: این پژوهش کمّی، با تحلیل ثانویه دادههای طرح ملی ازدواج و طلاق ایران (۱۳۹۶-۱۳۹۷)، تعداد فرزندان مطلوب را در میان ۸۳۴۱ فرد در اولین ازدواج (به استثنای یک نمونه نماینده از تهران) بررسی میکند. نمونهگیری به روش غیراحتمالی سهمیهای متناسب با ازدواجهای سال ۱۳۹۵ انجام شد. دادهها با استفاده از پرسشنامه محققساختهای که ترجیحات باروری و عوامل اجتماعی-جمعیتی را میسنجید، جمعآوری شد. تحلیلهای توصیفی و استنباطی (کای-اسکویر، همبستگی و رگرسیون) با نرمافزار SPSS-27 برای شناسایی عوامل تأثیرگذار انجام شد. یافتهها: آمار استنباطی نشان میدهد که تعداد فرزندان مطلوب بهطور معناداری تحت تأثیر جنسیت، سن، تعداد خواهران و برادران، درآمد، مذهب، قومیت، محل سکونت و وضعیت اشتغال قرار دارد. این یافتهها بر همکنشی پیچیده عوامل اجتماعی-جمعیتی شکلدهنده ترجیحات باروری در ایران تأکید میکند. نتیجهگیری: مطالعه نتیجه میگیرد که باروری مطلوب در میان جوانان ایرانی توسط عوامل اجتماعی-جمعیتی شکل میگیرد و ترجیح رایج برای ۱ تا ۲ فرزند، همراستا با نظریه ارزش فرزند است. تمرکز باید بر تسهیل هنجار خانواده دوفرزندی مطلوب باشد، نه فشار برای خانوادههای پرجمعیتتر
