تأثیر سرمایه اجتماعی بر حکمرانی خوب و توسعه انسانی در کشورهای منتخب خاورمیانه رویکرد مدل‌سازی معادلات ساختاری مبتنی بر کمترین مربعات جزئی

نویسندگان

1 گروه اقتصاد دانشگاه رازی کرمانشاه

2 گروه اقتصاد، دانشگاه رازی، کرمانشاه.

3 گروه اقتصاد، دانشگاه رازی، کرمانشاه.

4 دکترای علوم اقتصادی. (پژوهشگر).

doi
10.22034/jeds.2025.68805.1894
چکیده

توسعه انسانی یکی از موضوعات مهم در ادبیات توسعه است که به طور مستقیم بر رفاه فردی و اجتماعی افراد اثرگذار است. توسعه انسانی به ویژه در کشورهای درحال توسعه از اهمیت بیشتری برخوردار است. این پژوهش سعی در کشف روابط علی بین توسعه انسانی، حکمرانی خوب و سرمایه اجتماعی دارد. این مطالعه با هدف تحلیل تجربی این روابط در سه کشور در حال توسعه شامل ایران، لبنان و پاکستان انجام شده است. برای آزمون روابط میان متغیرها از روش مدل‌سازی معادلات ساختاری مبتنی بر کمترین مربعات جزئی در نرم‌افزار SMART-PLS استفاده شد. طول دوره مورد مطالعه با توجه به در دسترس بودن داده‌ها از سال 1999 تا سال 2022 می‌باشد. داده‌ها از پیمایش ارزش‌های جهانی برای سنجش سرمایه اجتماعی، شاخص‌های حکمرانی خوب از بانک جهانی و گزارش‌های توسعه انسانی سازمان ملل متحد برای سنجش توسعه انسانی گردآوری شدند. نتایج نشان داد که رابطه بین حکمرانی خوب و توسعه انسانی در ایران و لبنان منفی و با شدت متوسط و در پاکستان مثبت و متوسط است. همچنین رابطه بین سرمایه اجتماعی و حکمرانی خوب در دوکشور ایران و لبنان منفی و در پاکستان مثبت ارزیابی شده است. در مقابل، سرمایه اجتماعی در همه کشورهای مورد بررسی رابطه‌ای مثبت و نسبتاً قوی با توسعه انسانی دارد، اگرچه این رابطه در لبنان ضعیف‌تر است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که سرمایه اجتماعی می‌تواند به عنوان عاملی مؤثر در ارتقای توسعه انسانی حتی در بستر حکمرانی ضعیف عمل کند. این نتایج بر اهمیت طراحی سیاست‌هایی تأکید دارند که سرمایه اجتماعی را به عنوان یکی از پیشران‌های توسعه انسانی در نظر می‌گیرند و در عین حال اقتضائات فرهنگی و نهادی هر کشور را در تحلیل روابط علی میان متغیرها لحاظ می‌کنند.