بهینهﺳﺎزی القاء، شرایط کشت و آنالیز فیتوشیمیایی رﻳﺸﻪهای ﻣﻮیین در ﮔیاه دارویی استبرق (Calotropis procera)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری،‌ گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه

2 استاد گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه ارومیه

doi
چکیده

استبرق (Calotropis procera) از تیره خرزهره، یک گیاه صنعتی و دارویی مهم است. این گیاه منبعی از متابولیت‌های ثانویه متعدد با خواص دارویی مختلف از جمله فعالیت‌های ضد میکروبی و ضدسرطانی می‌باشد. ریشه‌های مویین القاشده توسط Agrobacterium rhizogenes پتانسیل فوق‌العاده‌ای برای تولید متابولیت‌های دارویی مهم فراهم می‌کند. در مطالعه حاضر، اثرات ﺳﻮﯾﻪ‌های A. rhizogenes (A4، A7، A13، K599، ATCC 11325، ATCC 15834)، مدت زمان تلقیح (15 و 30 دقیقه)، نوع ریزنمونه (لپه، محور زیرلپه، نوساقه، ﺑﺮگ) و سن ریزنمونه (14، 18، 24، 32 و 42 ﺭﻭﺯ) بر تولید ریشه مویین در استبرق مورد بررسی قرار گرفت. همچنین اثر محیط‌های مختلف‌ کشت (MS، B5، SH و WPM) بر میزان تجمع زیست‌توده در بهترین لاین‌های ریشه مویین مورد ارزیابی قرار گرفت. بر اساس نتایج حاصل، القاء ریشه‌ی مویین فقط در سویه‌هایATCC 15834 و K599 و ریزنمونه‌های برگ و نوساقه موفقیت‌آمیز بود. حداکثر میزان القاء ریشه‌های مویین (۵۰ %) در ریزنمونه‌های برگی با سن 18 روز در مدت زمان تلقیح 30 دقیقه‌ای با سوبه K599 حاصل شد. بین لاین‌های ریشه مویین از نظر رشد و تولید زیست توده تفاوت معنی‌داری وجود داشت. بیشترین میزان تولید زیست‌توده تر (تقریبا ۱۳ گرم در ۵۰ میلی‌لیتر محیط کشت) در لاین‌های ریشه مویین کشت شده در محیط کشت MS به دست آمد. فعالیت آنتی‌اکسیدانی، محتوای فنل کل و فلاونوئید کل در لاین‌های ریشه‌ مویین منتخب با تولید زیست‌توده بالا (K5L4 و A15L7) در مقایسه با ریشه‌های غیرتراریخته بیشتر بود. آنالیزGC-MS نشان داد محتوای فیتوشیمایی ریشه‌های مویین استبرق تقریبا ۲ الی ۹ برابر بیشتر از ریشه‌های طبیعی بود.