نقش واسطه‌ای ایده‌پردازی خودکشی در رابطۀ بین سبک‌های والدگری، نیازهای بنیادین و ادراک سرباربودن با جرح خویشتن غیرخودکشی‌گرا در نوجوانان

نویسندگان

1 استادیار، گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.

2 دانشیار، گروه روان‌شناسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 دانشجوی دکتری روان‌شناسی، گروه روان‌شناسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران.

4 استادیار، گروه روان شناسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران.

doi
10.22059/japr.2024.342474.644251
چکیده

پژوهش حاضر با هدف تعیین نقش واسطه‌ای ایده‌پردازی خودکشی در رابطۀ بین سبک‌های والدگری، نیازهای روان‌شناختی بنیادین و ادراک سرباربودن با جرح خویشتن غیرخودکشی‌گرا انجام شد. روش پژوهش توصیفی و از نوع همبستگی بود. جامعۀ آماری پژوهش شامل دانش‌آموزان دختر و پسر دورۀ متوسطۀ دوم شهر تهران در سال تحصیلی 1399-1398 به تعداد 224,400 نفر بود. در این میان 420 نفر (188 مرد و 232 زن) به شیوۀ نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس ایده‌پردازی خودکشی بک (BSSI)، سیاهۀ آسیب به خود (SHI)، پرسشنامۀ بافت اجتماعی والدین (سبک‌های والدگری) (PASCQ)، مقیاس ارضای نیازهای بنیادین عمومی (BNSG-S) و پرسشنامۀ نیازهای بین‌فردی (INQ) بود. داده‌ها به روش محاسبۀ ضریب همبستگی پیرسون و معادلات ساختاری به‌وسیلۀ نرم‌افزارهای آماری SPSS-23 و Amos-23 تحلیل شدند. نتایج معادلات ساختاری نشان داد سبک‌های والدگری، نیازهای بنیادین روان‌شناختی و ادراک سرباربودن با واسطۀ ایده‌پردازی خودکشی بر جرح خویشتن غیرخودکشی‌گرا اثر غیرمستقیم و معنادار دارند. 44 درصد از واریانس ایده‌پردازی خودکشی از طریق سبک‌های والدگری، نیازهای روان‌شناختی بنیادین و ادراک سرباربودن تبیین‌پذیر است. همچنین سبک‌های والدگری، نیازهای روان‌شناختی بنیادین، ادراک سرباربودن و ایده‌پردازی خودکشی 35 درصد از واریانس جرح خویشتن غیرخودکشی‌گرا را تبیین کردند. براساس نتایج، سبک‌های والدگری مناسب، ارضای نیازهای روان‌شناختی بنیادین، کاهش ادراک سرباربودن و ایده‌پردازی خودکشی در نوجوانان می‌تواند نقش مؤثری در کاهش جرح خویشتن غیرخودکشی‌گرا داشته باشد.