فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف پژوهش حاضر، مقایسۀ اثربخشی آموزش واقعیت‌درمانی و مثبت‌اندیشی بر اجتناب شناختی، راهبردهای تنظیم هیجانی با نقش تعدیل‌کنندۀ جنسیت در دانش‌آموزان نابینای مقطع متوسطۀ دوم در شهر اردبیل بود. جامعۀ پژوهش را دانش‌آموزان نابینای دختر و پسر مقطع متوسطۀ دوم شهر اردبیل در سال تحصیلی 1399 تشکیل دادند. 66 داوطلب واجد شرایط (33 دختر و 33 پسر) به روش نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شدند. روش پژوهش کاربردی و گردآوری اطلاعات کمی (نیمه‌آزمایشی) به‌صورت پیش‌آزمون-پس‌آزمون و پیگیری با دو آموزش مداخله‌ای، در دو گروه مستقل (آموزش واقعیت‌درمانی و آموزش مثبت‌اندیشی) و یک گروه گواه با تخصیص تصادفی بود (هر گروه 22 نفر، شامل 11 دختر و 11 پسر). از پرسشنامۀ اجتناب شناختی (CAQ) و راهبردهای تنظیم هیجان (CERQ) استفاده شد. آموزش مثبت‌اندیشی در 10 جلسه و آموزش واقعیت‌درمانی در 8 جلسه (هر جلسه 60 دقیقه) اجرا شد. داده‌ها به روش تحلیل کوواریانس چندمتغیره و آزمون تعقیبی بنفرونی به‌وسیلۀ نرم‌افزار SPSS-21 تحلیل شدند. بررسی‌ها بیانگر وجود تفاوت در مداخلۀ درمانی بین دو گروه آزمایش و گروه کنترل بود. همچنین برنامۀ مداخلۀ درمانی بر اجتناب شناختی و تنظیم هیجانی دختران در مقایسه با پسران اثربخشی بیشتری داشت (05/0 P<). نتایج آزمون پیگیری بیانگر ثبات مداخلات درمانی پس از یک ماه در میان دانش‌آموزان نابینا بود. آموزش واقعیت‌درمانی و مثبت‌اندیشی در بهبود وضعیت دختران و پسران دانش‌آموز در حوزۀ تنظیم هیجان و اجتناب شناختی مؤثر بود؛ بنابراین به‌کارگیری آن در دانش‌آموزان نابینا مورد تأکید قرار دارد.