نمود کنش‌های زیبایی‌شناسانۀ شوپنهاوری در تصاویر «هفتاد سنگ قبر» یدالله رویایی

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران

2 گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران

3 گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران

doi
10.22080/rjls.2023.24504.1360
چکیده

«شعر حجم» یکی از جریان‌های شعری معاصر است که در زمستان 1348 با انتشار بیانیۀ «حجم‌گرایی» حرکت گروهی خود را تثبیت کرد. یدالله رویایی نیز، شاعر برجستۀ این جریان، در طول زمان تلاش کرد تا مبانی فکری و ویژگی‌های این جریان شعری را شرح داده و به‌روز نگه دارد. در آثار او که نمود کمال‌یافته‌ای از شعر حجم است، وجوه متفاوتی از ظرفیت‌های زبانی، فلسفی و زیبایی‌شناسانه وجود دارد. ما در طول زمان در توضیح زیربنای اندیشگانی آثار او و شعر حجم، با تأثیرات پدیدارشناسی هوسرلی و برخی دیگر نحله‌های فلسفی و هستی‌شناسانه آگاه شده‌ایم. اما به نظر می‌رسد که بتوان با مرور انگاره‌های زیبایی‌شناسانۀ شوپنهاوری و نحوۀ مواجهۀ این فیلسوف با مسألۀ هنر و آثار هنری، به نمودهایی از آن در «هفتاد سنگ قبر» که به‌نحو برجسته‌تری دغدغه‌های فلسفی و هستی‌شناسانۀ شاعر را ارائه داده، دست یابیم و به تجسم شهودی‌ای از آن‌چه هنرمند با «مرگ اندیشی» آفریده، نزدیک گردیم. یافته‌ها نیز حاکی از آن است که شاعر توانسته است با محوریت مرگ‌اندیشی و شکل بخشیدن به ساختار متن‌ها و خارج متن‌ها، بیش از دیگر آثار خویش، به این قطعات، محلی از حس و شهود ببخشد و مخاطب را در مواجهه با آن‌ها، در وجهی متأملانه، با تصویر عینی‌شدۀ مرگ، در حالتی از شعور و آگاهی زیبایی‌شناسانه قرار دهد.