سید حسین نصرو چالش مدرنیته
نویسندگان
1 استادیار علوم سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران
doi
10.30465/cps.2025.51572.3544چکیده
این پژوهش با هدف بررسی و تحلیل دیدگاههای دکتر سید حسین نصر درباره مدرنیته و مواجهه جهان اسلام با تمدن جدید غربی انجام شده است. مسئله اصلی تحقیق، ارزیابی میزان کارآمدی اندیشههای نصر در ارائه پروژهای دفاعی و منسجم در برابر مدرنیته است. پرسش محوری آن است که آیا نصر توانسته الگویی عملی و قابل تحقق برای تمدنسازی اسلامی ارائه دهد یا خیر؟ روش پژوهش، تحلیلی ـ انتقادی با رجوع به آثار مکتوب، مواضع فکری و عملکردهای فرهنگی نصر بر مبنای سنتگرایی (Perennialism) و عرفان اسلامی، بهویژه تلقی نصر از «حکمت جاویدان» بنا شده است. نتایج نشان میدهد که هرچند نصر با نقد عمیق نسبت به مدرنیته غربی خواهان بازگشت به سنت و معنویت اسلامی است، اما تلقی وی از حضور دین در عرصه عمومی ناقص و غیرعملیاتی است. تأکید افراطی بر طریقت و غفلت از شریعت، به حاشیهرفتن احکام اجتماعی دین و ضعف در ارائه راهکار سیاسی انجامیده است. نصر بهرغم نقدهایش به مدرنیته، دیدگاه شفافی درباره حکومت دینی نداشته و تجربه همکاریاش با رژیم پهلوی این ابهام را تشدید میکند. در نهایت، فرضیه پژوهش مبنی بر ناکارآمدی نظریه نصر بهعنوان الگویی جامع برای رویارویی تمدنی با مدرنیته، تأیید میشود.واژگان کلیدی : سید حسین نصر، سنت، مدرنیته، اسلام، معنویت و سیاست
