اثربخشی آموزش کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر اجتناب تجربه‌ای و تکانشگری دانش‌آموزان دختر با دشواری در نظم‌جویی هیجانی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان شناسی عمومی، دانشکدۀ علوم انسانی، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران.

2 استادیار، گروه علوم پایه پزشکی، دانشکدۀ علوم پایه پزشکی، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران.

3 دانشیار، گروه روان شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران.

4 استادیار، گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران.

doi
10.22059/japr.2024.330421.643988
چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر اجتناب تجربه‌ای و تکانشگری دانش‌آموزان دختر با دشواری در نظم‌جویی هیجانی انجام گرفت. پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه گواه و دورۀ پیگیری سه‌ماهه بود. جامعۀ آماری شامل دانش‌آموزان دختر دورۀ اول متوسطه با دشواری در نظم‌جویی هیجانی شهر تهران در سال تحصیلی 400-1399 بود. 31 دانش‌آموز به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و با گمارش تصادفی در گروه‌های آزمایش و گواه گمارده شدند. گروه آزمایش آموزش کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی را طی یک ماه در ده جلسۀ 75 دقیقه‌ای به‌صورت آنلاین دریافت کردند. پرسشنامه‌های مورد استفاده شامل پرسشنامۀ پذیرش و عمل (AAQ)، پرسشنامۀ تکانشگری (BIQ) و پرسشنامۀ دشواری تنظیم هیجان (DERS) بود. داده‌ها به شیوۀ تحلیل واریانس آمیخته و با نرم‌افزار SPSS نسخۀ 23 تجزیه و تحلیل شد. نتایج نشان داد آموزش کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر اجتناب تجربه‌ای و تکانشگری دانش‌آموزان دختر با دشواری در نظم‌جویی هیجانی تأثیر معنادار داشته است (001/0>P). براساس یافته‌های پژوهش می‌توان چنین نتیجه گرفت که آموزش کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی با بهره‌گیری از فنونی همانند کسب آگاهی نسبت به اعمال پنج حس اصلی بدن، هیجانات، عملکرد عضلات و آگاهی نسبت به زمان حال می‌تواند به‌عنوان یک روش کارآمد جهت کاهش اجتناب تجربه‌ای و تکانشگری دانش‌آموزان دختر با دشواری در نظم‌جویی هیجانی مورد استفاده قرار گیرد.