بازخوانی پیرامتن های اشعار حافظ با تکیه بر نظریه ی ترامتنیت
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد گرگان، گرگان، ایران
2 دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی،واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی،گرگان، ایران
3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد گرگان،گرگان، ایران
doi
10.22080/rjls.2022.23856.1329چکیده
هدف از پژوهش حاضر خوانش پیرامتنی اشعار حافظ با تکیه بر نظریه ترامتنیت ژرار ژنت بوده است. ژنت معتقد است، پیرامتنها آستانههای ورود به جهان متناند و از اینرو در زمره شاخصهای کلیدی فهم و دریافت متن به شمار میروند. در این مقاله با تکیه بر رویکرد ترامتنیت در انگاره ترامتنی ژرار ژنت به خوانش اشعار حافظ پرداخته شد. این پژوهش با مطالعات کتابخانهای، فیشبرداری و استفاده از روش تحلیلی -توصیفی انجام و از چارچوب نظری ترامتنیت ژنت بهرهگیری شده است. ژنت معتقد است به ندرت یک متن به طور عریان وجود دارد و همواره درپوششی از متنواژههایی است که آن را به طور مستقیم یا غیر مستقیم در بر گرفتهاند. بنابراین، هیچ متنی بدون پوشش وجود ندارد. پیرامتنهای درونی اشعار حافظ در قالب مفاهیمی چون « القاب حافظ، شیوه روایتگری حافظ، خودگزارشنویسی، دیگر مخاطبی، قرائت واقعگرایانه، فضاسازی و پیشکش نامهها» و پیرامتنهای بیرونی در قالب مفاهیمی چون «مقلدان، نقیضه گویان، مورخان، شارحان، تفسیرگران، تأویل گران، تصویرگران و...» قابل صورتبندی است. نتایج پژوهش حکایت از آن داشت که اشعار حافظ در پوششی از پیرامتنهای درونی است که موجب تداومبخشی و تکمیلکننده متن کانونی اشعار وی گردیده و این عناصر پیرامتنی بستر تحقق گفتوگویی راستین، میان حافظ و مخاطبانش بوده است. از طرفی پیرامتن های بیرونی حول اشعار حافظ بهصورت منفصل و ناپیوسته حضورداشته و زمینه نقد یا جذابیت شعر حافظ را فراهم آوردهاند.
