برساخت اجتماعی بسترهای تکوین و تداوم پدیده کولبری در شهرستان بانه

نویسندگان

1 استاد جامعه شناسی، گروه علوم اجتماعی دانشگاه یزد، یزد، ایران

2 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی، گروه جامعه‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22034/jeds.2025.55770.1716
چکیده

پدیده کولبری امری اجتماعی، تاریخی و بسترمند است و بر تمامی ابعاد زندگی مردمان شهرستان بانه تاثیرگذار بوده است. پدیده کولبری به یکی از چالش‌های اساسی در این منطقه تبدیل شده است. جهت برون رفت از این معضل، شناخت زمینه‌ها و بسترهای شکل‌گیری پدیده کولبری ضروری است. مطالعه حاضر به درک و تفسیر مردم از بسترها و زمینه‌های پیدایش پدیدۀ کولبری در شهرستان بانه پرداخته است. رویکرد پژوهش کیفی و در چارچوب نظریه داده‌بنیاد، نظریه مبنایی یا گراندد تئوری استفاده شد. داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه ساختار یافته و عمیق گردآوری شده و با استفاده از روش نظریه زمینه‌ای تحلیل شدند. با کمک روش نمونه‌گیری هدفمند با 26 نفر از مطلعان کلیدی تا رسیدن به اشباع نظری مصاحبه انجام شد. مضامین برساخت شده‌ی تحقیق ذیل در قالب 24 مفهوم اساسی و 5 مقوله عمده (جبر اقتصادی محیط، شرایط ساختاری جامعه، زیست جهان و بازتولید نقش کولبری، راهبرد گریزناپذیر و سیاست‌های رانتی و مقوله هسته «تداوم پدیدۀ کولبری» کدگذاری و تحلیل شده‌اند. بر مبنای نتایج این تحقیق، پدیدۀ کولبری به مثابه امری تاریخی و بسترمند، نتیجه غلبه اندیشة نئولیبرال و توسعۀ نامتوازن کشور، توسط دولت در مناطق مرزی است.