اثربخشی توان‌بخشی شناختی بر بهبود توجه انتخابی، انعطاف‌پذیری شناختی و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری خاص

نویسندگان

1 استاد، گروه پزشکی اجتماعی، دانشکدۀ پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، سمنان، ایران.

2 دانشجوی دکتری روان‌شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران.

3 دانشیار، گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران.

4 دانشیار، گروه روان‌شناسی تربیتی ، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

doi
10.22059/japr.2023.356966.644578
چکیده

هدف از پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی توان‌بخشی شناختی بر بهبود توجه انتخابی، انعطاف‌پذیری شناختی و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری خاص بود. این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی، از لحاظ روش کمی، و از لحاظ گردآوری داده‌ها نیمه‌آزمایشی است که با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با استفاده از یک گروه آزمایش و یک گروه کنترل صورت گرفت. جامعۀ آماری، شامل کلیۀ دانش‌آموزان مقطع ابتدایی معرفی‌شده به مراکز اختلالات یادگیری خاص، در شهر زنجان در سال تحصیلی 1401-1400 بود که 40 نفر از آن‌ها (22 پسر و 18 دختر) به روش نمونه‌گیری دردسترس انتخاب شدند و به‌صورت تصادفی در گروه آزمایش و کنترل (هر گروه20 نفر) قرار گرفتند. گروه آزمایش به مدت دوازده جلسه مداخلات توان‌بخشی شناختی را دریافت کرد و گروه کنترل در لیست انتظار قرار گرفت. داده‌ها با آزمون رایانه‌ای استروپ (SCWT)‌ و ویسکانسین (WCST) جمع‌آوری و با نرم‌افزار spss-24 و آزمون اندازه‌گیری‌های مکرر تجزیه و تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد بعد از ارائۀ توان‌بخشی شناختی، میزان توجه انتخابی، انعطاف‌پذیری شناختی و پیشرفت تحصیلی آزمودنی‌ها افزایش یافته و بین گروه آزمایش در پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری، از نظر میزان توجه انتخابی، انعطاف‌پذیری شناختی و پیشرفت تحصیلی تفاوت معنی‌داری وجود دارد (P˂0/01)؛ بنابراین می‌توان گفت توان‌بخشی شناختی بر بهبود توجه انتخابی، انعطاف‌پذیری شناختی و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری خاص، اثر مثبت داشته است. پیشنهاد می‌شود مراکز اختلالات یادگیری، از توان‌بخشی شناختی به‌عنوان رویکرد درمانی مؤثر در بهبود عملکرد شناختی دانش‌آموزان با اختلالات یادگیری خاص استفاده کنند.