نسخهشناسی «شرح تحفة العراقین» اثر «غلاممحمد غوثی»
نویسندگان
1 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران.
2 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران.
3 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران.
4 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.
doi
10.22080/rjls.2022.23581.1301چکیده
«شرح تحفةالعراقین»اثر«غلام محمد غوثی» ازفارسی نویسان سده دوازدهم است، وی دراین اثر کوشیده است تانکات برجسته اشعار خاقانی را با نمونههای علمیادبی و تعاریف موجود همان دوره توضیح داده و همین سبب شده تا جزء بهترین شروح ادب فارسی به شمار آید و قطعا به دلیل دانش و اطلاعات سرشار و دقت فراوان شارح در فحص، بحث و بیان ظرافت لغت، دستور، معانی و بیان، راه گشای پژوهشگران و دانشجویان درشرح دشواری های ابیات «تحفةالعراقین خاقانی» خواهد بود. مقاله حاضر جستاری است در ارائه پاسخی مستدل به این پرسش های اصلی و محوری که گفتمان تصوف در کتاب شرح العراقین محمد غوثی چه ویژگی هایی دارد؟ روش تصوف اودر«شرح تحفةالعراقین» چیست؟متن نسخه اساس چه ویژگی هایی دارد؟ معانی و مفاهیم ابیات تحفه العراقین در سده 12 هـ .ق تا چه اندازه ای تغییر کرده و چگونه شرح داده شده است؟ غوثی این شرح را بر اساس ابیات «تحفةالعراقین» یا همان «ختم الغرایب» وبا استناد به آثار پیشینیان و از دیگر شروح نگاشته شده موجود بر این کتاب و قاموس دانان بزرگی چون فارابی و میرصدرالدین و قاموسهایی چون رساله معاینات، صاحب صحاح، حدود سنجری و...نگاشته است. شناسایی و تصحیح این آثار، علاوه بر جایگاه ادبی خاص خود در شرح و تفسیر دشواری های یکی از آثار مهم حوزه شعر، عرفان و تصوف، در تبیین گستره زبان فارسی در حوزه شعر نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار است. این پژوهش با روش تحلیل متن اثر و به شیوه قیاسی انجام شده است.
