فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این مقاله با تمرکز بر تحرّکات یکی از خانواده‌های متنفّذ دوره پهلوی دوّم یعنی رشیدیان‌ها، به ویژگی‌های آنان از منظر اجتماعی- فرهنگی می‌پردازد، چنان‌که درصدد پاسخ به این پرسش می‌باشد که، مولّفه‌های تشکیل‌دهنده شخصیت اجتماعی-فرهنگی رشیدیان‌ها چه بود؟ ما از طریق روش پژوهش کتابخانه‌ای بر مبنای گردآوری داده‌ها از منابع و اسناد تاریخی، و شیوه پژوهش تحلیلی در چارچوب نظریه جامعه‌شناسی با تاکید بر خصایص قشر بورژوازی کمپرادور، ماهیّت رشیدیان‌ها را از بُعد اجتماعی-فرهنگی واکاوی می‌کنند. یافته‌ها دالِّ بر این است که یکی از ممیّزه‌های شخصیتی رشیدیان‌ها بعنوان بخشی از سرمایه‌داران وابسته ایرانی،‌ گرایش افراطی به غرب بویژه انگلستان در حوزه فرهنگ و تمدّن بود، چنان‌که حتّی در سبک رفتاری و زندگی نیز متاثّر از الگوهای غربی بودند. علاوه بر این، نوکیسگی و عشرت‌طلبی نیز از خصایص آنان بشمار می‌رفت که با شاخصه‌هایی همچون امکانات و تفریحات لاکچری قابل مشاهده بود. همچنین باید از منفعت‌طلبی و بی‌توجّهی آنان به منافع عمومی نام برد، تا آنجا که در مواقع مقتضی، حتّی مصالح ملّی را قربانی منافع شخصی می‌کردند. آخرین خصیصه برجسته نیز لمپن‌مآبی بود که نه تنها در سطح فکری و رفتاری رشیدیان‌ها مشاهده می‌شد، بلکه از تعامل نزدیک آنها با اقشار حاشیه‌ای، گروه-های تبهکار و اراذل واوباش قابل استنباط بود.