فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حافظ با ادراکی عمیق نسبت به زیست جهان خود و با کوله‌باری از دانش گذشتگان پیش از خود و با استفاده از بعد تاویلی زبان، ابهام را در شعر خود وارد و آن را به مثابه یک امر درونی شعر معرفی کرده و باعث التذاذ هنری مخاطبان شعر می‌گردد. یافته‌های تحقیق حاضر نشان می‌دهد به کارگیری ابهام زبانی، بلاغی و معنایی در شعر حافظ و استفاده مداوم وی از ساحت تاویلی زبان، باعث پیچیده‌تر شدن شعر وی شده، به گونه‌ای که نمی‌توان از یک بیت و یا یک غزل، انتظار ابهام زبانی و یا بلاغی و معنایی نداشت. به ویژه اینکه حافظ شاعری است که میراث گرانبهای ادب فارسی را در خود گرد کرده و به نوعی به مثابه میراث‌دار سنت ادبی کلاسیک شعر فارسی، از یک سو، با بهره‌گیری از نبوغ و عوامل زبانی، تصویری چندلایه، هندسی، مبهم و تاویل‌پذیر از مفاهیم و مضامین شعر فارسی ارائه داده است و از سوی دیگر، با استفاده از عوامل بلاغی و معنایی، صورت‌بندی‌های تازه‌ای از عناصر درونی شعر و نیز عناصر حیاتی عصر خویش ارائه داده که پیامد آن گسترش ساحت تاویلی زبان شعر در عصر شاعر بود که در واقع از ابهام موجود در شعر ناشی می‌شد.