مدل‌یابی پیشرفت تحصیلی براساس راهبردهای بازداری و ارزیابی مجدد شناختی: نقش میانجی انواع درگیری تحصیلی نوجوانان

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، گروه روان‌شناسی تربیتی. دانشکده علوم انسانی. دانشگاه خلیج فارس. بوشهر. ایران

2 استادیار، گروه روان‌شناسی تربیتی .دانشکده علوم انسانی. دانشگاه خلیج فارس. بوشهر. ایران

3 دانشیار، گروه روان‌شناسی. دانشکده علوم انسانی. دانشگاه خلیج فارس. بوشهر. ایران

doi
10.22059/japr.2023.337312.644165
چکیده

هدف پژوهش حاضر، ارائۀ مدلی برای تبیین پیشرفت تحصیلی نوجوانان براساس راهبردهای بازداری و ارزیابی مجدد شناختی با میانجی‌گری درگیری تحصیلی عاملی، رفتاری، شناختی و عاطفی نوجوانان بود. روش پژوهش توصیفی-همبستگی بود. جامعۀ آماری دانش‌آموزان دبیرستان‌های دورۀ اول شهر شیراز در سال تحصیلی 1398-1397 بود. 389 نفر از دانش‌آموزان پایۀ هشتم و نهم (232 دختر و 197 پسر) با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای تصادفی انتخاب شدند و به پرسشنامه‌های تنظیم هیجان گروس (ERQ) و درگیری تحصیلی ریو (AES) پاسخ دادند. برای تحلیل داده‌ها از روش تحلیل مسیر و نرم‌افزار Amos-24 استفاده شد. نتایج نشان داد راهبرد تنظیم هیجان ارزیابی مجدد شناختی، هم به‌صورت مستقیم و هم به‌صورت غیرمستقیم از طریق درگیری عاطفی و رفتاری بر پیشرفت تحصیلی اثرگذار است. راهبرد تنظیم هیجان بازداری، پیش‌بین منفی و معنی‌داری برای درگیری عاملی بود. همچنین راهبرد ارزیابی مجدد شناختی پیش‌بین مثبت و معنی‌داری برای درگیری عاملی، رفتاری، شناختی، عاطفی و پیشرفت تحصیلی بود. از بین مؤلفه‌های درگیری تحصیلی، فقط درگیری رفتاری و عاطفی پیش‌بین‌های مثبت و معنی‌دار پیشرفت تحصیلی بودند. با آموزش‌های مبتنی بر مدیریت هیجانات با تأکید بر راهبرد ارزیابی مجدد شناختی به نوجوانان، می‌توان گام‌های مؤثری در زمینۀ ارتقای درگیری تحصیلی عاطفی و رفتاری و درنهایت پیشرفت تحصیلی نوجوانان برداشت.