فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: آلودگی به علف‌های هرز محدودیتی مداوم در بسیاری از مناطق تولید سویا بوده که از طریق رقابت برای مواد مغذی، آب و نور بر رشد سویا تأثیر می‌گذارد. از این رو کاهش تنش علف‌های هرز یک عامل کلیدی در تولید موفقیت‌آمیز این گیاه است. بهبود توانایی رقابتی سویا در مقابل علف‌های هرز با مدیریت صحیح تغذیه و پرایمینگ بذر، به عنوان ایمن‌ترین راهبرد‌ها در رویکرد مدیریت علف‌های هرز در نظر گرفته شده است. این پژوهش تأثیر پرایمینگ بذر و محلول‌پاشی عناصر ریزمغذی بر فنولوژی، برخی صفات فیزیولوژیکی و عملکرد دانه و پروتئین سویا در حضور علف‌های هرز مورد بررسی قرار گرفت.مواد و رو‌ش‌ها: اثر پرایمینگ بذر و محلول‌پاشی عناصر ریزمغذی بر صفات فنولوژیکی، دمای کانوپی، سطح برگ و عملکرد دانه و پروتئین سویا رقم کوثر با حضور و بدون حضور علف‌های هرز به صورت آزمایش فاکتوریل بر پایه بلوک‌های کامل تصادفی طی دو سال زراعی 1400-1399 و 1401-1400در قروه (کردستان) در سه تکرار بررسی شد. پرایم اسید سالیسیلیک با غلظت 5/0 میلی‌مولار ، هیدروپرایم و بدون پرایم، وجین دستی علف‌های هرز در سه سطح بدون وجین، یک‌بار وجین، دوبار وجین و محلول‌پاشی عناصر ریزمغذی در چهار سطح محلول‌پاشی با آب (شاهد)، سولفات روی با غلظت 03/0 درصد، سولفات منگنز با غلظت 03/0 درصد و کلات آهن 9 درصد مورد آزمایش قرار گرفت.یافته‌ها: نتایج نشان داد که بذور پرایم شده با سالیسیلیک‌اسید در بین تیمارهای مورد بررسی، به زمان کمتری جهت سبز شدن نیاز داشت. گیاهان تحت تنش علف‌های هرز (بدون پرایم و بدون وجین) نسبت به گیاهان حاصل از پرایم بذور در شرایط با/بدون وجین، روز از سبز شدن تا گلدهی بیشتری داشتند و کمترین تعداد روز از سبز شدن تا گلدهی در تیمار پرایم بذر با سالیسیلیک اسید و دوبار وجین مشاهده شد. اعمال پرایمینگ بذر با آب و سالیسیلیک اسید موجب کاهش تعداد روز از گلدهی تا نیام‌دهی در هر دو سال مورد مطالعه شد و وجین علف‌های هرز، از تعداد روز از گلدهی تا نیام‌دهی سویا نسبت به تیمار بدون وجین کاست. شاخص سطح برگ گیاهان رشد یافته در شرایط بدون وجین، به طور معنی‌داری نسبت به سایر تیمارهای مورد بررسی کمتر بود. دوبار وجین علف‌های هرز در شرایط بدون پرایم و محلول‌پاشی با آب، موجب افزایش 12/20 و 76/24 درصدی شاخص سطح برگ سویا به ترتیب نسبت به تیمار یکبار وجین و بدون وجین شد. پرایمینگ بذر با آب و سالیسیلیک‌اسید در شرایط بدون وجین علف‌های هرز و محلول‌پاشی با آب، به ترتیب موجب افزایش 02/54 و 87/74 درصدی شاخص سطح برگ سویا شد. در شرایط پرایم/بدون پرایم، وجین علف‌های هرز موجب افزایش عملکرد پروتئین سویا شد و محلول‌پاشی با آهن این شرایط را بهبود بخشید. در اکثر صفات مورد بررسی، پیش تیمار بذر با سالیسیلیک اسید نسبت به پیش تیمار بذر با آب، توانست در حضور علف‌های هرز و بدون حضور علف‌های هرز، شرایط مطلوب‏تری را ایجاد کند به طوری که با اعمال پرایم سالیسیلیک اسید با یک بار وجین و محلول‌پاشی آهن، عملکرد دانه سویا به اندازه‌ی عملکرد تیمار پرایم با سالیسیلیک اسید همراه با محلول‌پاشی با منگنز و روی با دوبار وجین، بهبود یافت.نتیجه‌گیری: حضور علف‌های هرز موجب طولانی شدن تمامی صفات فنولوژیکی موردمطالعه به جز تعداد روز تا سبز شدن و طول دوره گلدهی شد و پرایمینگ بذر با سالیسیلیک‌اسید و محلول‌پاشی آهن توانست موجب تسریع در ظهور مراحل فنولوژیکی و افزایش شاخص سطح برگ و عملکرد دانه در شرایط با و بدون وجین علف‌های هرز شود. لذا می‌توان عدم انجام وجین علف‌های هرز را حداقل به میزان یک‌بار، بدون کاهش در عملکرد دانه و سایر صفات مورد بررسی با به کارگیری پرایمینگ بذر با سالیسیلیک اسید و محلول‌پاشی با عناصر بخصوص کلات آهن، پیشنهاد داد.