ارزیابی تکتونیک فعال حوضۀ رودخانۀ کرند غرب با استفاده از تحلیل ویژگیهای شبکۀ زهکشی
نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، ایران
doi
10.22059/jphgr.2020.299543.1007496چکیده
حوضة آبخیز کرند غرب در شمال غربی زون زاگرس چینخورده در غرب استان کرمانشاه واقع شده است. قرارگیری حوضة مورد مطالعه در زون فعال زاگرس و وجود گسل کرند در محدودة آن سبب فعالبودن حرکات تکتونیکی در این حوضة آبخیز شده است. بنابراین، ارزیابی و برآورد تکتونیک فعال این حوضه و مخاطرات ناشی از آن لازم و ضروری است. هدف از پژوهش حاضر ارزیابی و برآورد تکتونیک فعال حوضة کرند غرب براساس تحلیل ویژگیهای شبکة زهکشی است. بر این اساس، نخست محدودة حوضة مورد مطالعه و شبکة زهکشی آن استخراج شد. سپس، با استفاده از شاخصهای مورفومتری و ژئومورفیک (Da، ga، R، Rb، Rbd، Af، T، Bs، SL، و S)، که مختص تحلیل شبکة زهکشی بوده، تکتونیک فعال حوضة مورد مطالعه ارزیابی شد. در ادامه نتایج شاخصهای مورفومتری و ژئومورفیک با هم مقایسه شد و با شواهد ژئومورفیک موجود در حوضة کرند غرب تطبیق داده شد. نتایج حاصل از شاخصهای مورد استفاده نشان می دهد ناهنجاریهای سلسلهمراتبی در شبکة زهکشی حوضة کرند غرب تحت تأثیر تکتونیک فعال است. این ناهنجاری بهصورت تعداد بسیار زیاد آبراهههای رتبة 1 مشخص شده است. نتایج شاخصهای ژئومورفیک نیز بیانگر بالاآمدگی ساحل چپ رودخانة اصلی بهعلت جنبش راندگی کرند بوده و این امر سبب کجشدگی حوضه و عدم تقارن شبکة زهکشی در حوضة مورد مطالعه شده است. یافتههای پژوهش بیانگر آن است که فعالیتهای تکتونیکی در حوضة کرند غرب بهصورت بالاآمدگی کلی حوضه و نامتقارنبودن آن است. نتایج شاخصهای مورفومتری و ژئومورفیک و تطبیق آنها با شواهد ژئومورفولوژی تکتونیک فعال بیانگر فعالبودن تکتونیک در حوضة کرند غرب است.