ارزیابی تکتونیک فعال حوضۀ رودخانۀ کرند غرب با استفاده از تحلیل ویژگی‌های شبکۀ زهکشی

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، ایران

doi
10.22059/jphgr.2020.299543.1007496
چکیده

حوضة آبخیز کرند غرب در شمال ‏غربی زون زاگرس چین‏خورده در غرب استان کرمانشاه واقع شده است. قرارگیری حوضة مورد مطالعه در زون فعال زاگرس و وجود گسل کرند در محدودة آن سبب فعال‏بودن حرکات تکتونیکی در این حوضة آبخیز شده است. بنابراین، ارزیابی و برآورد تکتونیک فعال این حوضه و مخاطرات ناشی از آن لازم و ضروری است‏. هدف از پژوهش حاضر ارزیابی و برآورد تکتونیک فعال حوضة کرند غرب براساس تحلیل ویژگی‏های شبکة زهکشی است‏. بر این اساس، نخست محدودة حوضة مورد مطالعه و شبکة ‏زهکشی آن استخراج شد. سپس، با استفاده از شاخص‏های مورفومتری و ژئومورفیک (‏Da، ga، R، Rb، Rbd، Af، T، Bs، SL، و S)، که مختص تحلیل شبکة زهکشی بوده، تکتونیک فعال حوضة مورد مطالعه ارزیابی شد. در ادامه نتایج شاخص‏های مورفومتری و ژئومورفیک با هم مقایسه شد و با شواهد ژئومورفیک موجود در حوضة کرند غرب تطبیق داده شد. نتایج حاصل از شاخص‏های مورد استفاده نشان می دهد ناهنجاری‏های سلسله‏مراتبی در شبکة زهکشی حوضة کرند غرب تحت تأثیر تکتونیک فعال است‏. این ناهنجاری به‏صورت تعداد بسیار زیاد آبراهه‏های رتبة 1 مشخص شده است. نتایج شاخص‏های ژئومورفیک نیز بیانگر بالاآمدگی ساحل چپ رودخانة اصلی به‏علت جنبش راندگی کرند بوده و این امر سبب کج‏شدگی حوضه و عدم تقارن شبکة زهکشی در حوضة مورد مطالعه شده است. یافته‏های پژوهش بیانگر آن است که ‏فعالیت‏های تکتونیکی در حوضة کرند غرب به‏صورت بالاآمدگی کلی حوضه و نامتقارن‏بودن آن است‏. نتایج شاخص‏های مورفومتری و ژئومورفیک و تطبیق آن‏ها با شواهد ژئومورفولوژی تکتونیک فعال بیانگر فعال‏بودن تکتونیک در حوضة کرند غرب است‏.