بررسی عوامل رفتاری موثر بر فرایند قانونگذاری در نظام جمهوری اسلامی ایران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی، حقوق عمومی، واحد میبد، دانشگاه آزاد اسلامی، میبد، ایران.
2 استادیار و عضو هیات علمی گروه حقوق، واحد میبد، دانشگاه آزاد اسلامی، میبد، ایران
3 استادیار و عضو هیات علمی گروه حقوق، دانشگاه علوم قضایی و خدمان اداری، تهران، ایران
doi
10.30465/cps.2024.49609.3428چکیده
در این پژوهش تلاش شده است تا نظام تقنینی در جمهوری اسلامی ایران از منظر عوامل رفتاری مورد بررسی قرار گیرد. این عوامل که برآمده از مولفههای هنجاری و ساختاری هستند، تاثیرات قابل توجهی بر فرایند قانونگذاری دارند و شناخت آنها به درک هر چه بهتر مقوله حکمرانی مطلوب کمک میکند. سئوال اصلی که در این پژوهش مطرح میشود این است: عوامل رفتاری تاثیرگذار بر فرایند قانونگذاری در جمهوری اسلامی ایران کدام هستند؟ در راستای سئوال مزبور، فرضیه مقاله حاضر این است که مجموعهای از عوامل و کارگزاران رسمی و غیررسمی بر امر مهم وضع قانون در کشور تاثیر دارند و هر یک تلاش دارند تا رفتار قانونگذاری را در راستای منافع و خواستههای خود سمت و سو دهند. تحقیق حاضر بر اساس روش توصیفی ـ تحلیلی به رشته تحریر درآمده و دادهها نیز به روش کتابخانهای و از طریق فیشبرداری تهیه شدهاند. یافتههای تحقیق نشان میدهند که عوامل رفتاری موثر بر قانونگذاری در ایران انعکاسی از اسلامیت و جمهوریت به مثابه دو ارزش اساسی نظام ساختاری قانون اساسی هستند؛ جمهوریت منجر به پیداش نهادهای دموکراتیک و اسلامیت منجر به پیدایش نهادهای عالی نظارتی گردیده است. هر کدام از این دو، در چارچوب نظریه حکمرانی مطلوب، حاکی از محدودیتها و امکانات نظام مزبور میباشند.