بررسی عوامل رفتاری موثر بر فرایند قانون‏گذاری در نظام جمهوری اسلامی ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی، حقوق عمومی، واحد میبد، دانشگاه آزاد اسلامی، میبد، ایران.

2 استادیار و عضو هیات علمی گروه حقوق، واحد میبد، دانشگاه آزاد اسلامی، میبد، ایران

3 استادیار و عضو هیات علمی گروه حقوق، دانشگاه علوم قضایی و خدمان اداری، تهران، ایران

doi
10.30465/cps.2024.49609.3428
چکیده

در این پژوهش تلاش شده است تا نظام تقنینی در جمهوری اسلامی ایران از منظر عوامل رفتاری مورد بررسی قرار گیرد. این عوامل که برآمده از مولفه‏های هنجاری و ساختاری هستند، تاثیرات قابل توجهی بر فرایند قانون‏گذاری دارند و شناخت آنها به درک هر چه بهتر مقوله حکمرانی مطلوب کمک می‏کند. سئوال اصلی که در این پژوهش مطرح می‏شود این است: عوامل رفتاری تاثیرگذار بر فرایند قانون‏گذاری در جمهوری اسلامی ایران کدام هستند؟ در راستای سئوال مزبور، فرضیه‏ مقاله حاضر این است که مجموعه‏ای از عوامل و کارگزاران رسمی و غیررسمی بر امر مهم وضع قانون در کشور تاثیر دارند و هر یک تلاش دارند تا رفتار قانون‏گذاری را در راستای منافع و خواسته‏های خود سمت و سو دهند. تحقیق حاضر بر اساس روش توصیفی ـ تحلیلی به رشته تحریر درآمده و داده‏ها نیز به روش کتابخانه‏ای و از طریق فیش‏برداری تهیه شده‏اند. یافته‏های تحقیق نشان می‏دهند که عوامل رفتاری موثر بر قانون‏گذاری در ایران انعکاسی از اسلامیت و جمهوریت به مثابه دو ارزش اساسی نظام ساختاری قانون اساسی هستند؛ جمهوریت منجر به پیداش نهادهای دموکراتیک و اسلامیت منجر به پیدایش نهادهای عالی نظارتی گردیده است. هر کدام از این دو، در چارچوب نظریه حکمرانی مطلوب، حاکی از محدودیت‏ها و امکانات نظام مزبور می‏باشند.