فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: تغییر اقلیم یکی از مهم‌ترین تهدیدهای امروزه بشر است که کم‌توجهی به آن موجب بروز مشکلات عدیده‌ و خسارات جبران‌ناپذیری می‌شود. ذرت(Zea mays) جزء غلات مهم دنیا به‌شمار می‌رود؛ که تغییرات آب و هوایی سبب کاهش عملکرد این گیاه می‌شود. پیش‌بینی شرایط اقلیمی آینده و تاثیر آن بر گیاه ذرت از طریق مدل‌سازی امکان‌پذیر می‌باشد و با عنایت به این موضوع که تاکنون تاثیر تغییرات آب‌وهوایی آینده بر گیاه ذرت با مدل SSM-iCrop2 به‌طور استاندارد مورد بررسی قرار نگرفته است؛ هدف از این مطالعه بررسی اثرات تغییر اقلیم روی گیاه ذرت با استفاده از مدل فوق بود. مواد و روش‌ها: آمار و اطلاعات ایستگاههای هواشناسی مناطق کشت ذرت در دوره پایه شامل مقادیر روزانه دمای بیشینه و کمینه و بارندگی ایستگاه‌های مورد نظر از مرکز اطلاعات آمار سازمان هواشناسی کشور اخذ گردید. برای بدست آوردن خصوصیات خاک مناطق مورد بررسی از روش تهیه پروفیل‌های عمومی خاک استفاده شد و جهت شبیهسازی اثرات تغییر اقلیم بر گیاه ذرت از مدل SSM-iCrop2 استفاده شد. در این شبیه‌سازی، متوسط مقدار CO2 برای دوره گذشته 360 پی‌پی‌ام و برای دوره 2025 تحت سناریوی انتشار 5/4 و 5/8 به‌ترتیب 423 و 432 پی‌پی‌ام و برای دوره 2055 تحت این دو سناریوی انتشار به‌ترتیب 499 و 571 پی‌پی‌ام در نظر گرفته شد.یافته‌ها: بر اساس نتایج میانگین تغییرات دما در دوره 2055 تحت سناریوی RCP4.5 و RCP8.5، به‌ترتیب به‌میزان 15 و 19 درجه سانتی‌گراد و در دوره 2025 تحت سناریوی RCP4.5 و RCP8.5، به‌ترتیب به‌میزان 8 و 9 درجه سانتی‌گراد نسبت به دوره پایه افزایش خواهد داشت. کارایی استفاده از تشعشع نیز در اکثر ایستگاه‌ها با افزایش روبرو خواهد شد. نتایج حاکی از کاهش طول دوره رسیدگی تحت هر دو سناریو در هر دو دوره بوده است؛ که این کاهش در دوره 2055 نسبت به دوره 2025 مشهودتر است. میزان بهره‌وری آب در دوره 2055 بدلیل بالاتر رفتن میزان دما کاهش داشته؛ درحالی‌که در دوره 2025 تحت هر دو سناریوی انتشار افزایش نشان داده است. همچنین، میزان عملکرد نیز در هردو دوره کاهش یافت.نتیجه‌گیری: خروجی مدل‌ها بیان‌گر افزایش دما و میزان CO2 در شرایط اقلیمی آینده می‌باشد که این افزایش در دوره 2055 نسبت به دوره 2025 به میزان بالاتری می‌رسد؛ که افزایش دما سبب کاهش طول دوره رسیدگی در هر دو دوره می‌شود. از طرفی هر چه طول دوره رسیدگی کمتر باشد، سرعت پرشدن دانه بیشتر شده و سبب کاهش وزن دانه می‌شود که در نهایت منجر به کاهش عملکرد می‌شود. نتایج حاکی از کاهش تبخیر و تعرق در تمام ایستگاه‌ها و افزایش میزان تشعشع می‌باشد. علی‌رغم افزایش کارایی استفاده از تشعشع، میزان عملکرد نیز در بیشتر ایستگاه‌ها کاهش یافت که با توجه به افزایش دما و بسته شدن روزنه‌ها به علت بالا رفتن میزان CO2 دور از انتظار نخواهد بود؛ و با عنایت به اینکه افزایش دما در دوره 2055 بیشتر می‌باشد؛ میزان عملکرد و طول دوره رسیدگی در دوره 2055 با شدت بیشتری کاهش می‌یابد.