بررسی حس لذت و ادراک انتزاعی سبک‌های متفاوت هنری در فرهنگ ایرانی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد روان‌شناسی شناختی، گروه روان‌شناسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 استادیار، گروه هوش ماشین و رباتیک دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر دانشکده فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22059/japr.2024.352408.644480
چکیده

هدف پژوهش حاضر، بررسی حس لذت بصری و ادراک انتزاعی مکاتب متفاوت هنری در فرهنگ ایرانی و همچنین ایجاد پایگاهی از محرک‌های بصری نرمال‌شده بود که در یک مطالعۀ علمی از نوع آزمایشی به‌صورت مقطعی انجام گرفت. جامعۀ آماری دانشجویان یا فارغ‌التحصیلان دانشکدۀ فنی و دانشکدۀ هنرهای زیبای دانشگاه تهران در سال‌های ۱۴۰1-۱۴۰0 بودند. در این پژوهش، ۶ آزمودنی (۴ زن و ۲ مرد) به‌صورت نمونه‌گیری دردسترس انتخاب شدند. ابزارهای استفاده‌شده شامل آزمون رتبه‌بندی علاقه‌مندی و آزمون میزان ملموس‌بودن اثر بود. هر آزمودنی آزمون رتبه‌بندی علاقه‌مندی و آزمون رتبه‌بندی ملموس‌بودن را برای ۱۰۴۵ نقاشی از پنج سبک امپرسیونیسم، اکسپرسیونیسم، کوبیسم، زمینه‌رنگی و آبستره را انجام داد. داده‌ها با استفاده از روش‌های آماری میانگین، انحراف استاندارد، تحلیل واریانس و تحلیل رگرسیون خطی آمیخته در زبان پایتون ۳ و به کمک بسته‌های آماری scipy و pingouin تحلیل شد. نتایج نشان داد در آزمون رتبه‌بندی علاقه‌مندی، به‌جز در سبک آبستره از کوبیسم و آبستره از زمینه‌رنگی اختلاف معناداری میان سبک‌های مختلف هنری در آزمون رتبه‌بندی علاقه‌مندی وجود دارد. در آزمون رتبه‌بندی ملموس‌بودن به‌جز سبک‌های آبستره، کوبیسم و زمینه‌رنگی که تفاوت معناداری با یکدیگر نداشتند، میان دیگر سبک‌ها تفاوت معنادار مشاهده شد. نتایج نشان داد هرچه یک اثر هنری برای مشاهده‌گر ملموس‌تر باشد، رتبۀ علاقه‌مندی بالاتری را دریافت می‌کند.