اثربخشی آموزش حل مسائل کلامی مبتنی بر طرحواره بر بهبود کارکردهای اجرایی دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری ویژه با آسیب ریاضی

نویسندگان

1 دکتری روان‌شناسی تربیتی، گروه علوم تربیتی، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

2 استاد، گروه علوم تربیتی ، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 استاد، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

4 استاد، گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22059/japr.2023.333501.644071
چکیده

هدف پژوهش حاضر، ارزیابی اثربخشی آموزش حل مسائل کلامی مبتنی بر طرحواره بر بهبود کارکردهای اجرایی (حافظۀ کاری و بازداری) دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری ویژه با آسیب ریاضی بود. این پژوهش نیمه‌آزمایشی با پیش‌آزمون و پس‌آزمون و دارای گروه کنترل بود. از جامعۀ دانش‌آموزان پسر دورۀ ابتدایی شهر تبریز در سال تحصیلی 1400-1399 که اختلال یادگیری ویژه داشتند، به روش هدفمند 30 دانش‌آموز پایۀ دوم و سوم با اختلال یادگیری ریاضی انتخاب شدند و در دو گروه 15 نفری به‌صورت تصادفی قرار گرفتند. قبل از شروع آموزش، نمرات پیش‌آزمون از گروه‌های مورد مطالعه اخذ شد. سپس گروه آزمایش در 14 جلسۀ 45 دقیقه‌ای در طول دو ماه، برنامۀ حل مسائل کلامی مبتنی بر طرحواره را آموزش دید، اما گروه کنترل چنین آموزشی را دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامۀ کارکردهای اجرایی (BRIEF)، آزمون ریاضی کی‌مت (Key Math)، آزمون هوش وکسلر (WISC-IV) و بستۀ آموزش حل مسائل کلامی مبتنی بر طرحواره (SBI) بود. بعد از اتمام آموزش، نمرات پس‌آزمون اخذ و به روش کوواریانس چندمتغیره تحلیل شد. نتایج نشان داد آموزش مبتنی بر طرحواره، بر مؤلفه‌های کنترل بازداری و حافظۀ کاری در سطح 01/0 P< تأثیر منفی دارد. براساس نتایج، پیشنهاد می‌شود از آموزش مبتنی بر طرحواره برای بهبود مشکلات ریاضی دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری ویژه در مدارس و مراکز اختلال یادگیری استفاده شود.