اثربخشی آموزش مهارت‌های ذهن‌آگاهی بر شایستگی اجتماعی و ناگویی خلقی کودکان با علائم اختلال اضطراب

نویسندگان

1 دانشیار، گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

2 دانشیار، گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

3 استاد، گروه سنجش و اندازه‌گیری، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

4 دانشجوی دکتری روان‌شناسی تربیتی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

5 استادیار، گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

doi
10.22059/japr.2023.346316.644329
چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش مهارت‌های ذهن‌آگاهی بر شایستگی اجتماعی و ناگویی خلقی کودکان با علائم اختلال اضطراب انجام شد. پژوهش نیمه‌آزمایشی (با گروه آزمایش و گواه) با طرح سه‌مرحله‌ای (پیش‌آزمون-پس‌آزمون-پیگیری) و دورۀ پیگیری دوماهه بود. جامعۀ آماری شامل کودکان دارای اختلال اضطراب بود که در پایۀ چهارم و پنجم دبستان در سال تحصیلی 1401-1400 در شهر تهران مشغول به تحصیل بودند. تعداد 36 کودک (21 دختر و 15 پسر) با اختلال اضطراب به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به شیوۀ تصادفی در گروه‌های آزمایش و گواه جای‌دهی شدند. کودکان گروه آزمایش آموزش مهارت‌های ذهن‌آگاهی را در ده جلسۀ 75 دقیقه‌ای دریافت کردند. در این پژوهش از مقیاس اضطراب کودکان (CIQ)، پرسشنامۀ ناگویی خلقی (AQ) و مقیاس شایستگی اجتماعی (SCS) استفاده شد. داده‌ها با تحلیل واریانس آمیخته با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS-23 تجزیه و تحلیل شدند. نتایج نشان داد آموزش مهارت‌های ذهن‌آگاهی بر شایستگی اجتماعی (0001>P؛ 55/0=Eta؛ 39/42=F) و ناگویی خلقی (0001>P؛ 53/0=Eta؛ 16/38=F) کودکان با علائم اختلال اضطراب تأثیر معنادار دارد. براساس یافته‌های پژوهش می‌توان نتیجه گرفت آموزش مهارت‌های ذهن‌آگاهی، با بهره‌گیری از کسب آگاهی از هیجانات، آگاهی از اعمال پنج حس اصلی بدن و به‌کارگیری ذهن‌آگاهی در زندگی روزمره می‌تواند روشی کارآمد درجهت بهبود شایستگی اجتماعی و کاهش ناگویی خلقی در کودکان با علائم اختلال اضطراب باشد.