نشانه شناسی زبان بدن در هفت پیکر نظامی

نویسندگان

1 دانشگاه سمنان. دانشکده ادبیات

2 دانشگاه سمنان. دانشکده ادبیات

doi
10.22080/rjls.2022.22395.1266
چکیده

نشانه‌شناسی به‌عنوان یک دانش جدید، علمی است که به مطالعۀ نشانه‌های موجود در طبیعت و بررسی نقش آنها در روابط طبیعی، اجتماعی و فرهنگی میان موجودات می‌پردازد. این دانش نوپا می‌تواند با انواع علوم، به خصوص علوم مرتبط با نشانه و فرآیند ارتباط، تحلیل و بررسی شود. زبان بدن یکی از این علوم است که به ارتباطات میان موجودات، بدون برقراری کلام و تنها از طریق حرکات بدن می‌پردازد. در این پژوهش با بررسی تعدادی از ابیات هفت‌پیکر که اثری رمزی و سرشار از نشانه و شاهکار نظامی شاعر قرن ششم هجری است، براساس حرکات و حالات غیرکلامی موجود در آنها و تحلیل هر یک از آنها با توجه به یکی از مباحث موجود در علم زبان بدن و نشانه‌شناسی به مطالعه و بررسی تأثیرات و نقش این دو دانش پرداخته شده است. با توجه به نتایج به دست آمده نظامی در هفت‌پیکر اغلب به حرکات و حالات کلی بدن پرداخته است و به سایر حرکات بدن کمترین میزان توجه را نشان داده است همچنین اغلب حرکات و حالاتی که در هفت‌پیکر بدان اشاره شده است حرکاتی هستند که به نوعی رمزگان مشترک مربوط به دوران نظم هفت‌پیکر و عادات مردم آن روزگار هستند. بررسی‌های صورت گرفته نشان می‌دهد که ارتباطات غیرکلامی و نشانه‌شناسی به عنوان دو دانش مجزا از هم در عین تمایزات فراوان می‌توانند در هم نفوذ داشته باشند. علاوه بر این با ایجاد ارتباط میان یک مبحث ادبی و دو دانش اجتماعی نیز می‌توان به درک و دریافت بهتر مفهوم یک اثر ادبی رسید.