بررسی نظریه کنش اجتماعی ماکس وبر در داستان سوسیالیستی«شب سهراب کشان» بیژن نجدی
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان وادبیات فارسی، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی تهران، ایران.
doi
10.22080/rjls.2022.23580.1300چکیده
جامعه شناسی، به عنوان یکی از اصلی ترین سازوکارهای انتقال روابط ومناسبات تاریخی، اجتماعی، سیاسی واخلاقی از اهمیت قابل توجهی برخوردار است زیرا انعکاس مبانی جامعه یک دوران وشناخت ارزش های گوناگون آن بیانگر افکار واندیشه های متعدد یک فرهنگ است. در این میان آثار ادبی به دلیل برخورداری از فرهنگ ها و آداب ورسوم مختلف وهمچنین روابط ومناسبات جامعه شناختی، نقش عمده ای را در انتقال سازوکارهای اجتماعی ایفا می کند. نمونه بارز این امر، شاهنامه فردوسی است. این اثر به جهت بهره مندی از دوره های گوناگون پهلوانی، اساطیری و تاریخی بستر مناسبی را جهت نقد وتحلیل آثار معاصرمتاثر ازخود را فراهم می آورد. با عنایت به این امر پژوهش حاضر به روش تحلیلی توصیفی به تبیین مبانی جامعه شناسی سیاسی داستان شب سهراب کشان به عنوان یکی از داستانهای متاثر از شاهنامه پرداخته است.نتایج پژوهش بیانگر آن است که این داستان به دلیل بهره گیری نویسنده از ساختار شخصیتی متفاوت به عنوان قهرمان(مرتضی که کرولال است)روابط ومناسباتی را مطرح می کند که در سیر منطقی زندگی امروز انسان ها نیاز به تفکرجامعه شناسانه دارد زیرا دربستر جامعه مرتضی وکنش های متعدد افراد وافکار واندیشه های آنان است که حادثه مرگ تلخ او رخ می دهد.از این رو این داستان به دلیل انعکاس کنش های اجتماعی یک موقعیت مکانی که متاثرازحوادث وشخصیت های شاهنامه ی فردوسی است، بسترمناسبی را جهت نقد وبررسی مبانی جامعه شناسی بر مبنای عقاید ماکس وبرمبتنی بر عنصر خرد و واقعیت وهمچنین ساختار های ذهنی و کنش های اجتماعی، عقلانیت و...فراهم می آورد.