واکاوی ابعاد توسعه سیاسی در برنامه ششم توسعه جمهوری اسلامی ایران

نویسندگان

1 استادیار، علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان

2 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی سیاسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی

3 دانشیار دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی

4 استادیار دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی ,واحد تبریز

doi
10.22034/jeds.2023.55546.1710
چکیده

مقدمه: افزایش توسعه سیاسی در جامعه در گرو پیچیدگی، استقلال، انعطاف‌پذیری و یگانگی خواهد بود؛ در غیر اینصورت سیستم با بی‌ثباتی، هرج و مرج، اقتدارگرایی و زوال سیاسی مواجه خواهد شد. این پژوهش با هدف تحلیل محتوای کیفی ابعاد توسعه سیاسی در برنامه ششم توسعه جمهوری اسلامی ایران انجام شده است. روش‌شناسی: روش‌شناسی این تحقیق، تحلیل محتوای کیفی از نوع قیاسی است. جامعه آماری، برنامه‌های پنجگانه توسعه ج.ا.ا است. نمونه مورد بررسی برنامه ششم توسعه(24 ماده و 128 تبصره، بندها و اجزای قانون برنامه)، حجم نمونه از طریق اشباع نظری مشخص شده و روش نمونه‌گیری در پژوهش حاضر از نوع هدفمند هست، واحد تحلیل در پژوهش حاضر جمله (یا همان مواد و تبصره‌های متن برنامه ششم توسعه ج.ا.ا). یافته‌ها: در برنامه ششم توسعه از میان ده مولفه توسعه سیاسی، موئلفه های نهادمندی و پیچیدگی ساختار اجتماعی، مسئولیت‌پذیری و پاسخگویی دولت، قانون‌مداری، عقلانیت و خردورزی، توسعه اقتصادی و تقویت بورژوازی ملی، ظرفیت دولت، آزادی سیاسی، مشارکت سیاسی، رقابت سیاسی و امنیت روانی و سیاسی مورد توجه بوده و به سه مولفه آزادی سیاسی، مشارکت سیاسی و رقابت سیاسی پرداخته نشده است. نتیجه‌گیری: با توجه به شرایط سیاسی کشور ایران و عدم پرداختن به مولفه‌های مشارکت، رقابت و آزادی سیاسی، ضرورت پرداختن به مولفه‌های فوق و مولفه‌های دیگری که در این مقاله به آنها پرداخته نشده، بیشتر احساس می‌شود. با توجه به شرایط سیاسی کشور ایران و عدم پرداختن به مولفه‌های مشارکت، رقابت و آزادی سیاسی، ضرورت پرداختن به مولفه‌های فوق و مولفه‌های دیگری که در این مقاله به آنها پرداخته نشده، بیشتر احساس می‌شود.