جنگ اوکراین و تاثیر آن بر آینده روابط انرژی ایران و اتحادیه اروپا

نویسندگان

1 دانشجوی مقطع دکتری رشته روابط بین الملل، واحد اصفهان (خوراسگان)،دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

2 استاد گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، دانشگاه القاسم گرین، عراق

3 استادیار گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، واحد شهرضا، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرضا، ایران

4 استادیار گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، واحد شهرضا، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرضا، ایران

doi
10.30465/cps.2024.49679.3431
چکیده

اروپا پیش از حمله روسیه به اوکراین در سال 2022، به این کشور برای برآوردن نیازهای انرژی خود متکی بود. اما روسیه، بعد از وقوع جنگ، در واکنش به تحریم‌های اقتصادی اعمال شده توسط اتحادیه اروپا و غرب، صادرات هشتاد درصد گاز طبیعی خود به اروپا را قطع کرد. در نتیجه اروپا در حال حاضر به دنبال منابع جدید برای تامین انرژی خود است که در این بین، ایران، با توجه به غنای منابع و موقعیت جغرافیایی خاص، می‏تواند نقش مهمی ایفا نماید. پرسش اساسی مقاله حاضر این است: جنگ اوکراین چه فرصت‏ها و چالش‏هایی را برای روابط انرژی ایران و اتحادیه اروپا به وجود آورده است؟ فرضیه‏ای که متعاقب این سئوال مطرح می‏شود: وقوع جنگ اوکراین، از یک سو ایران را به عنوان یک منبع جایگزین برای تامین انرژی اروپا مطرح نموده است و از سوی دیگر، با توجه به همکاری‏های راهبردی ایران و روسیه به منظور کاهش تحریم‏های غرب، بر پیچیدگی اوضاع اضافه کرده است. یافته‏های تحقیق دال بر آن است که روسیه برای جبران بازار از دست رفته اروپا، به تصاحب بازارهای مشتریان اصلی انرژی ایران از جمله چین و هند نیاز دارد. علاوه بر این، تحریم‏های آمریکا و روابط مخدوش ایران با غرب نیز مانع برقراری دیپلماسی انرژی فعال بین این کشور و اتحادیه اروپا می‏باشد. به نظر می‏رسد ایران در راستای تبدیل شدن به یک بازار عمده انرژی برای اروپا، نیازمند بازنگری در سیاست خارجی خود به ویژه در حوزه انرژی، هم در قبال روسیه و هم در قبال اتحادیه اروپا باشد که البته در حال حاضر این مسئله تحت‏الشعاع جنگ اوکراین و همکاری ایران با روسیه قرار گرفته است. در مقاله حاضر به روش توصیفی - تحلیلی نوشته شده و داده ‏ها با استفاده از شیوه کتابخانه‏ای و فیش‏برداری تهیه شده‏ اند.