بررسی فرهنگ انرژی خانگی در بین بهرهبرداران واحدهای مسکونی
نویسندگان
1 گروه علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد- مشهد- ایران
2 گروه علوم اجتماعی- دانشکده ادبیات- دانشگاه فردوسی مشهد
3 گروه علوم اجتماعی- توسعه و مردمشناسی دانشکده علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
4 دانشیار جامعه شناسی دانشگاه فردوسی مشهد
doi
10.22034/jeds.2023.53868.1688چکیده
در جامعه ایران، مصرف انرژی و هدر رفت آن، به یک مسئلهی حیاتی تبدیل شده است. بر اساس منابع موجود، مصرف انرژی خانگی بیشتر از میانگین جهانی است. این پژوهش با تاکید بر فرهنگ انرژی مصرفکنندگان خانگی در کلانشهر تهران انجام شده است. وجه تمایز تحقیق حاضر با دیگر پژوهشها در این است که هم مصرف روزمره انرژی و هم رفتارهای تهیه تجهیزات و مصالح ساختمانی که به انرژی مربوط است را بررسی نموده است. رویکرد این تحقیق کیفی و با راهبرد نظریه زمینهای میباشد. مصاحبهها بهصورت نیمهساختاریافته با ساکنان واحدهای مسکونی تا جاییکه پژوهشگران به اشباع نظری برسند، انجام شد. بر همین اساس کد گذاری باز، محوری انجام گردید و سپس مقوله هسته از آن استخراج گردید. بر اساس کدهای مربوطه، یافتهها در سه بخش هنجارهای شناختی، فرهنگ مادی و رویهها بهمراه موانع و تسهیلگرهای آنان تقسیم بندی شدند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که هنجارهای شناختی اغلب کنشگران، در مصرف روزمره انرژی نسبتا مناسب است، اما در زمینه انتخاب تجهیزات و واحد مسکونی، بسیار پایین میباشد. از طرفی افرادی که درآمد پایینتری دارند، با انگیزه اقتصادی بر میزان مصرف روزمره انرژی، مدیریت بیشتری دارند. ولی تجهیزات و دستگاههای با استاندارد پایینتر استفاده میکنند. کنشگران پردرآمد کنترل پایینتری بر مصرف انرژی روزمره دارند، اما از تجهیزات با استاندارد بالاتری استفاده میکنند. مالکان و مستاجران نیز در فرهنگ مادی متفاوت هستند. مالکان با نگاه بلند مدت اقدام به بهرهبرداری از واحد مسکونی میکنند ولی مستاجران نگاه کوتاه مدتی دارند. از طرف دیگر مستاجران با انگیزهی هزینههای مصرفی، در رویههای مصرف انرژی عملکرد بهتری دارند.