فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده:سابقه و هدف: در بسیاری از مناطق کشور از جمله خرم‌آباد لرستان، میزان، توزیع و شدت نامناسب بارندگی تأثیر منفی بر تولید گیاهان زراعی مانند ماشک در شرایط دیم می‌گذارد. خاکورزی حفاظتی راه‌کاری مناسب جهت ذخیره رطوبت و حفظ خاک به‌شمار می‌رود. همچنین، انتخاب رقم پرپتانسیل و سازگار به شرایط آب و هوایی منطقه، ضمن افزایش تولید به اقتصاد کشاورزان منطقه کمک می‌نماید. از طرفی دست‌یابی به راه‌کارهای مناسب کاربردی از جمله سالیسیلیک اسید جهت تعدیل تنش خشکی ضروری به‌نظر می-رسد. به‌این منظور بررسی همزمان خاکورزی، رقم و سالیسیلیک اسید به‌منظور دست‌یابی به بهترین تیمار برای شرایط دیم منطقه در این آزمایش بررسی گردید.مواد و روش‌ها: به‌منظور بررسی واکنش کمی و کیفی ماشک به خاکورزی و سالیسیلیک اسید، آزمایشی در سه محیط خاکورزی شامل مرسوم، کم خاکورزی و بدون خاکورزی با دو رقم ماشک مراغه و گچساران و چهار سطح محلول پاشی سالیسیلیک اسید شامل شاهد، 5/0، 1 و 5/1 میلی‌مولار در منطقه کماوند شهرستان خرم‌آباد در دو سال زراعی 1396-1395 و 1397-1396 اجرا شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد بیشترین عملکرد علوفه خشک (2340 کیلوگرم در هکتار) از دو روش خاک‌ورزی حفاظتی به‌دست آمد، اما بیشترین شاخص برداشت (2/25 درصد) از روش خاک‌ورزی مرسوم حاصل شد. مقایسه ارقام نشان داد که رقم مراغه از نظر کلیه صفات مورفولوژیک بجز وزن هزار دانه برتری معنی‌داری نسبت به رقم گچساران داشت، اما از نظر شاخص برداشت، تفاوت معنی-داری میان دو رقم مشاهده نشد. بیشترین مقدار صفات مورفولوژیک شامل ارتفاع بوته، عملکرد علوفه تر و خشک، درصد رطوبت علوفه، اجزای عملکرد دانه و عملکرد دانه، بیولوژیک و کاه و شاخص برداشت از کاربرد 5/1 میلی‌مولار سالیسیلیک اسید به‌دست آمد. در سال اول، بیشترین عملکرد علوفه تر از روش کم خاک‌ورزی در رقم مراغه با محلول‌پاشی 5/0 میلی‌مولار سالیسیلیک اسید (15419 کیلوگرم در هکتار) و در سال دوم، از روش کم خاک‌ورزی در رقم مراغه با محلول‌پاشی 0/1 میلی‌مولار سالیسیلیک اسید (16059 کیلوگرم در هکتار) بدون تفاوت معنی‌دار با دیگر سطوح محلول‌پاشی به‌دست آمد. در سال اول و دوم، بیشترین عملکرد دانه از روش کم خاک‌ورزی در رقم مراغه با محلول‌پاشی 5/1 میلی‌مولار سالیسیلیک اسید (به‌ترتیب 1191 و 1320 کیلوگرم در هکتار) و کمترین عملکرد دانه از روش کم خاک‌ورزی در رقم گچساران بدون یا با 5/0 میلی‌مولار محلول‌پاشی سالیسیلیک اسید (به‌ترتیب 389 و 542 کیلوگرم در هکتار) و یا بدون محلول‌پاشی حاصل شد. نتیجه‌گیری: در مجموع، رقم مراغه در روش کم خاک‌ورزی با محلول‌پاشی سالیسیلیک اسید جهت تولید دو منظوره علوفه و دانه در ماشک توصیه می‌شود.