فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف مطالعۀ پیش‌رو، مقایسۀ دو شاخص هشیاری درون‌بدنی و توازن میان افرادی بود که تمرین یوگا را به‌صورت مرتب انجام می‌دهند و گروهی که این تمرین را انجام نمی‌دهند. این پژوهش از نوع بنیادی بود و به روش پس‌رویدادی انجام گرفت. روند کار در شهر تهران و در آزمایشگاه دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران و طی ماه‌های فروردین و اردیبهشت ۱۴۰۱ اجرا شد. جامعۀ آماری، زنان ساکن شهر تهران بودند و نمونۀ آماری آن نیز زنانی (17n=) بودند که تمرین یوگا را به‌صورت منظم انجام می‌دادند و گروه مقایسه را زنانی (16n=) شکل دادند که این تمرین‌ها را نداشتند. از جمله ابزارهای این پژوهش «مقیاس ارزیابی چندبعدی هشیاری درون‌بدنی (عمقی) (MAIA)» بود. این مقیاس برای سنجش میزان هشیاری درون‌بدنی و زیرمقیاس‌های هشت‌گانۀ آن به‌کار رفت. علاوه بر آن از شاخص فیزیولوژیکی تغییرپذیری ضربان قلب (HRV) نیز استفاده شد تا سنجش مؤلفۀ توازن به شکلی دقیق و عینی میسر شود. درنهایت داده‌های به‌دست‌آمده با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس (با کنترل نمرات اضطراب و افسردگی) و در نرم‌افزار IBM SPSS Statistics 26 مقایسه شدند. نتایج تحلیل آماری، تفاوت معنادار بین دو گروه در میزان هشیاری درون‌بدنی و چهار مورد از زیرمقیاس‌های آن (تنظیم توجه، خودتنظیمی، گوش‌دادن به بدن و اعتمادداشتن) را نشان داد. به این معنی که افراد گروه با تمرین یوگا در مقایسه با گروه دیگر، نسبت به احساسات درونی خود ادراک هشیارانه دارند و دارای درکی کلی از شرایط فیزیولوژیکی درونی خود هستند. نتایج مقایسۀ HRV در حالت استراحت نیز تفاوت معناداری را بین دو گروه در شاخص LF-HRV نشان داد. این یافته تفاوت فعالیت سیستم خودمختار را در دو گروه نشان می‌دهد که می‌تواند شاهدی بر تأثیر توازن باشد. کاربردهای این یافته‌ها به بحث گذاشته شده است.