بررسی تطبیقی فرایند تألیف کتاب‌های درسی در ایران و چند کشور جهان (کره جنوبی، سنگاپور، ژاپن، ترکیه و آمریکا)

نویسندگان

1 استادیار، گروه روان‌شناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

doi
چکیده

هدف پژوهش بررسی فرایند تولید کتاب‌های درسی در ایران و مقایسة آن با کرة جنوبی، ژاپن، آمریکا، سنگاپور و ترکیه بود. پژوهش از نوع کیفی با روش تطبیقی انجام گرفت. جامعة آماری کتاب‌های درسی کشورهای جهان بود و نمونه به روش هدفمند انتخاب شد. داده‌ها با روش چهارمرحله‌ای جرج بردی تجزیه ‌و تحلیل شد. نتایج نشان داد: 1. در همة کشورها، کتاب درسی اصلی‌ترین رسانة آموزشی است و مسئولیت تدوین سیاست‌های اساسی و کلی تهیة کتاب‌های درسی بر عهدة وزارت آموزش‌ و پرورش است. 2. برخلاف سایر کشورها، در ایران یک دورة 10ساله به‌عنوان فاصلة زمانی تجدید نظر و بازبینی کلی کتاب درسی در نظر گرفته ‌شده است که تقریباً دوبرابر سایر کشورهای مورد مطالعه است. 3. در همة کشورهای مورد مطالعه به‌جز ایران، سیاست‌های چندتألیفی و تولید غیر متمرکز وجود دارد. 4. در همة کشورهای مورد مطالعه مرجعی فراتر از مؤلفان کتاب‌های درسی برای بررسی پیش‌نویس کتاب‌ها و تأیید آن وجود دارد؛ اما جایگاه این مرجع در سلسله‌مراتب درون وزارت آموزش ‌و پرورش متفاوت است. 5. در حالی ‌که در سایر کشورها، مؤلفان دولتی و غیر دولتی کتاب درسی تألیف می‌کنند، در ایران تنها مؤلفان انتخاب‌شدة دولتی که توسط دفتر تألیف و تحت شرایطی گزینش می‌شوند، وجود دارند. 6. انتخاب کتاب درسی در ایران مفهومی ندارد، اما در سایر کشورها انتخاب به معنای گزینش بهترین کتاب از بین کتاب‌های تأییدشده و متناسب با نیازهای آموزشی مدرسه، معلم و دانش‌آموز است. 7. در همة کشورها مراحل برنامه‌ریزی، تألیف، تأیید و انتشار کتاب درسی اگر چه با برخی تفاوت‌ها، مشترک است.