اثربخشی فرزندپروری مبتنی بر طرحواره بر تاب‌آوری نوجوانان با مشکلات رفتاری

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 عضور هیات علمی گروه روان شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران

doi
10.22059/japr.2023.343884.644286
چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی فرزندپروری مبتنی بر طرحواره بر تاب‌آوری نوجوانان با مشکلات رفتاری انجام گرفت. پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ نحوۀ گردآوری داده‌ها، از نوع پژوهش‌های نیمه‌آزمایشی با طرح دوگروهی و انتساب تصادفی با پیش‌آزمون-پس‌آزمون بود. جامعۀ آماری تحقیق شامل نوجوانان با مشکلات رفتاری دورۀ اول متوسطۀ شهر بجنورد در سال 1400-1399 بود. شرکت‌کننده‌ها از میان دانش‌آموزان دو مدرسۀ پسرانه و یک مدرسۀ دخترانه، بالاترین نمرۀ مشکلات رفتاری را در پرسشنامۀ مبتنی بر تجربۀ آخنباخ فرم والدین (CBCL) کسب کردند و سپس در دو گروه 15 نفره به‌صورت تصادفی قرار گرفتند. به شرکت‌کنندگان دو گروه قبل و بعد از اجرای برنامۀ مداخله، پرسشنامۀ تاب‌آوری کانر و دیویدسون (CD-RIS) به‌عنوان پیش‌آزمون و پس‌آزمون داده شد. تحلیل داده‌ها با مدل آماری تحلیل کوواریانس یک‌طرفه و به کمک SPSS-24 انجام شد. براساس نتایج تحقیق، میزان 27/59 =F به‌دست‌آمده در سطح 01/0=P معنی‌دار است که می‌توان مطرح کرد که برنامۀ فرزندپروری مبتنی بر طرحواره بر مؤلفۀ «تاب‌آوری» مؤثر است و میزان شدت اثر 69/0 است که بیانگر اثربخشی فراوان است. نتایج نشان می‌دهد فرزندپروری مبتنی بر طرحواره می‌تواند تاب‌آوری را در افراد با مشکلات رفتاری افزایش دهد و آن‌ها را در برابر اتفاقات ناگوار زندگی توانمند سازد.