بررسی افزایش سن و آسیب مغزی بر کارکردهای ارتباطی-شناختی ذهن در درک گفتمان: مطالعۀ عصب‌شناسی زبان

نویسندگان

1 دانشیار، گروه زبان و ادبیات انگلیسی و زبان‌شناسی، دانشکدۀ زبان و ادبیات، دانشگاه کردستان، سنندج، کردستان، ایران.

2 استادیار، گروه زبان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.

3 دانشجوی دکتری، گروه زبان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.

doi
10.22059/japr.2023.331052.644007
چکیده

پژوهش حاضر، با هدف ارزیابی کارکردهای ارتباطی-شناختی در افراد سالم جوان و مسن، و بیماران دارای آسیب نیمکرۀ راست انجام گرفت. روش پژوهش حاضر، کمی بود و داده‌ها به روش علی-مقایسه‌ای تحلیل شدند. جامعۀ آماری شامل ساکنان شهر تهران در سال 1400 بودند که از بین آن‌ها 18 فارسی‌زبان آسیب‌دیدۀ نیمکرۀ راست (7 زن و 11 مرد) با ردۀ سنی 53 تا 75 سال و 54 فرد سالم انتخاب شدند و در سه گروه 18 نفره با ردۀ سنی 30 تا 45، 45 تا 60 و 60 تا 75 قرار گرفتند. روش نمونه‌گیری در دسترس بود. برای ارزیابی از آزمون‌های توجه انتخابی (SAT)، حافظۀ وکسلر (WMS)، درک ضرب‌المثل (PCT)، درک کنایات (IPT) و قضاوت معنایی (SJT) استفاده شد. یافته‌ها نشان داد اختلاف عملکردی بین بیماران آسیب‌دیدۀ نیمکرۀ راست و افراد سالم، در سه ردۀ سنی در آزمون‌های حافظه، توجه انتخابی، قضاوت معنایی، درک ضرب‌المثل و درک کنایه معنادار است (05/0 P<). داده‌ها به روش تحلیل واریانس یک‌طرفه با استفاده از برنامۀ SPSS-25 تجزیه و تحلیل شدند. اختلاف عملکردی بین افراد سالم 75-60 سال و افراد سالم 45-30 سال و 60-45 سال در آزمون حافظه و توجه انتخابی معنادار است (05/0 P<). تفاوت عملکردی بین افراد سالم 75-60 سال و افراد سالم 45-30 سال در آزمون درک کنایه معنادار است (05/0 P<). اما تفاوت عملکردی بین افراد سالم 75-60 سال و افراد سالم 45-30 سال و 60-45 سال در آزمون قضاوت واژگانی و آزمون درک ضرب‌المثل معنادار نیست (05/0 P>). براساس نتایج، عملکرد ضعیف بیماران آسیب‌دیدۀ نیمکرۀ راست در مقایسه با افراد سالم، و عملکرد ضعیف‌تر افراد سالم مسن از افراد سالم جوان‌تر در آزمون‌های ارتباطی-شناختی، در قالب فرضیۀ کمبود منابع شناختی قابل‌تبیین است.