تورم و زیست اقتضائی در جامعه ایران: یک مطالعه داده‌بنیاد

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

2 دانشیار جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

doi
10.22034/jeds.2022.49581.1608
چکیده

تورم و گرانی به عنوانی پدیده‌‌ای فراگیر در چند دهه اخیر، تغییرات قابل توجهی در جنبه‌های مختلف زندگی ایرانیان ایجاد کرده است. این پژوهش با هدف دستیابی به تفسیر و نحوه سازگاری مردم با پدیده تورم در جامعه ایران اجرا شد. سوال اصلی این است که تورم چه پیامدهایی برای زندگی اجتماعی مردم داشته و چگونه با تورم کنار می‌آیند. به منظور اجرای پژوهش و دستیابی به تفسیر مشارکت‌کنندگان و ساماندهی نظری آن، از نظریه داده‌بنیاد(گرانددتئوری) به عنوان یکی از روش‌های کیفی-تفسیری استفاده شد. مشارکت‌کنندگان شامل 60 نفر از شهروندان اصفهان در سنین، جنسیت‌ها و طبقات اجتماعی مختلف است که با روش هدفمند و با در نظر گرفتن تنوع انتخاب و با آنها مصاحبه شد. داده‌ها به منظور ساخت مفاهیم و دستیابی به یک مدل نظری، کدگذاری و ارائه شده است. مدل نظری برگرفته از داده‌ها، در قالب 6 مقوله اصلی شامل مناسبات جهانی، فشار و تغییر، ناکارآمدی نهادی، انفعال جمعی، تنگنای ذهنی/زیستی و تحولات هنجاری/تعاملی و یک مفهوم نظری نهایی یعنی زیست اقتضایی ارائه شد. زیست اقتضایی به عنوان مقوله نهایی برآمده از مصاحبه‌ها، سازوکار اجتماعی و فرهنگی سازگاری ایرانیان با تورم و فشار و تغییر ناشی از آن را نشان می‌دهد.