اثربخشی برنامۀ تحلیل رفتار کاربردی بر مهارت‌های اجتماعی و هیجانی کودکان درخودمانده

نویسندگان

1 کارشناس ارشد، گروه روان‌شناسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی ، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، مازندران ، ایران

2 استادیار، گروه روان‌شناسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، واحد تهرا‌ن‌جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22059/japr.2023.337714.644173
چکیده

هدف: با هدف دستیابی به روشی مؤثر برای بهبود و افزایش مهارت‌های اجتماعی، ارتباطی و زندگی روزمرۀ کودکان درخودمانده، پژوهش حاضر به بررسی روش تحلیل رفتار کاربردی بر مهارت‌های اجتماعی و هیجانی این کودکان پرداخت. روش: پژوهش از نظر هدف کاربردی و از لحاظ گردآوری اطلاعات، نیمه‌آزمایشی با گروه کنترل و آزمایش و مدل تحلیل کوواریانس بود. جامعۀ آماری این پژوهش را 48 نفر از پسران داوطلب 4 تا 11 سالۀ درخودماندۀ سال 1400-1399 ساکن شهر تهران تشکیل دادند که از میان آن‌ها، 24 نفر انتخاب و در دو گروه کنترل و آزمایش (هر گروه 12 نفر) قرار گرفتند. برای جمع‌آوری داده‌های پژوهش، از پرسشنامۀ سنجش مهارت‌های اجتماعی و هیجانی کودکان پیش‌دبستانی (KIST) استفاده شد. برنامۀ تحلیل رفتار کاربردی در هشت جلسۀ یک‌ساعته و هفته‌ای دو بار به شکل انفرادی برای گروه آزمایش اجرا شد. یافته‌ها: تجزیه و تحلیل داده‌ها با نرم‌افزار SPSS-24 و روش تحلیل کوواریانس چندمتغیره انجام گرفت. یافته‌ها نشان داد برنامۀ تحلیل رفتار کاربردی، تأثیر معناداری بر مهارت‌های اجتماعی و ارتباطی کودکان درخودمانده دارد و زندگی روزمرۀ آن‌ها را بهبود می‌بخشد (05/0> p). نتیجه‌گیری: نتایج در مرحلۀ پیگیری نشان داد تأثیر برنامۀ تحلیل رفتار کاربردی بر مهارت‌های اجتماعی و هیجانی کودکان درخودمانده از ثبات و پایداری برخوردار بوده، اما مهارت‌های ارتباطی نسبت به پس‌آزمون کاهش داشته است.