اثربخشی آموزش ذهن‌آگاهی بر بهزیستی روان‌شناختی و اشتیاق تحصیلی دانش‌آموزان با پیشرفت تحصیلی پایین

نویسندگان

1 دانشیار، گروه مشاوره، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

2 دانشجوی دکتری، گروه مشاوره، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

3 کارشناسی ارشد، گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

doi
10.22059/japr.2023.329626.643967
چکیده

پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی آموزش ذهن‌آگاهی بر بهزیستی روان‌شناختی و اشتیاق تحصیلی دانش‌آموزان با پیشرفت تحصیلی پایین انجام شد. روش پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون-پیگیری با گروه کنترل بود. جامعۀ آماری شامل دانش‌آموزان دختر دورۀ دوم متوسطۀ منطقۀ 14 شهر تهران بود که در سال 1399-1398 تحصیل می‌کردند. با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی چندمرحله‌ای، 30 نفر با معدل پایین نمرۀ 15 انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (15 نفر) و گروه کنترل (15 نفر) جایگزین شدند. ابزار سنجش شامل پرسشنامۀ بهزیستی روان‌شناختی (RSPWB) و اشتیاق تحصیلی (AEQ) بود. گروه آزمایش به مدت 8 جلسه هر هفته یک جلسۀ 60 دقیقه‌ای تحت آموزش ذهن‌آگاهی کابات‌زین (2013) قرار گرفتند. دانش‌آموزان قبل از آموزش، پس از آموزش و بعد از گذشت دو ماه از آموزش پرسشنامه‌ها را تکمیل کردند. برای تجزیه ‌و تحلیل داده‌ها از روش تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و نرم‌افزار SPSS-24 استفاده شد. یافته‌ها نشان می‌دهد آموزش ذهن‌آگاهی بر بهبود بهزیستی روان‌شناختی و اشتیاق تحصیلی مؤثر بوده و میزان آن را افزایش داده است. به‌نظر می‌رسد مداخلۀ ذهن‌آگاهی بتواند دانش‌آموزان را متمرکزتر و به تنظیم هیجان آن‌ها کمک کند تا انعطاف‌پذیری بیشتری داشته باشند و کنترل هوشیارانۀ افکار، احساسات و اعمال خود را بهبود بخشند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد استفاده از آموزش ذهن‌آگاهی برای مراکز آموزشی بسیار مهم است تا بهزیستی روان‌شناختی و اشتیاق تحصیلی دانش‌آموزان ارتقا یابد.