اثربخشی درمان شناختی-رفتاری متمرکز بر تروما بر علائم سوگ و مشکل‌های رفتاری کودکان سوگوار (دورۀ پیگیری یک‌ماهه)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه مشاوره، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، واحداهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.

2 استادیار، گروه مشاوره،دانشکده علوم انسانی، واحد مسجدسلیمان، دانشگاه آزاد اسلامی، مسجدسلیمان، ایران.

3 استادیار، گروه مشاوره، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.

4 استادیار، گروه روان‌شناسی،دانشکده علوم انسانی، واحد سوسنگرد، دانشگاه آزاد اسلامی، سوسنگرد، ایران.

doi
10.22059/japr.2023.333539.644073
چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی درمان شناختی-رفتاری متمرکز بر تروما بر علائم سوگ و مشکل‌های رفتاری کودکان سوگوار انجام شد. روش پژوهشی حاضر طرح آزمایشی تک‌موردی، از نوع طرح‌های خط پایه چندگانۀ ناهم‌زمان بود. جامعۀ آماری پژوهش شامل کودکان سوگوار شهر کرج بود که در طول شش ماه گذشته پدر یا مادر خود را از دست داده بودند. اجرای پژوهش از بهمن 1399 تا اردیبهشت 1400 به طول انجامید. نمونۀ پژوهش شامل 3 کودک 10 تا 11 ساله بود که با روش نمونه‌گیری هدفمند براساس ملاک‌های ورود به پژوهش انتخاب شدند. گروه آزمایش درمان شناختی-رفتاری متمرکز بر تروما را طی دو و نیم ماه در 10 جلسۀ 75 دقیقه‌ای دریافت کردند. پرسشنامه‌های استفاده‌شده در این پژوهش شامل پرسشنامۀ سوگ کودکان (CQQ) و سیاهۀ رفتاری کودکان (CBCL) بود. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS-22 و براساس فرمول به روش‌های ترسیم دیداری، شاخص تغییر پایا و فرمول درصد بهبودی تجزیه و تحلیل شد. نتایج نشان می‌دهد در متغیر سوگ میزان بهبودی اول تا سوم 34، 53/27 و 29 و مقدار شاخص پایا به‌ترتیب 18/3، 56/3 و 14/3 محاسبه شد. در متغیر مشکل‌های رفتاری درون‌نمود میزان بهبودی برای آزمودنی‌های اول تا سوم به‌ترتیب 66/46، 50/31، 02/38 و مقدار شاخص تغییر پایا 14/2، 96/2 و 07/2 محاسبه شد. همچنین در متغیر مشکل‌های رفتاری برون‌نمود میزان بهبودی برای آزمودنی‌های اول تا سوم به‌ترتیب 95/45، 82/40، 98/46 و مقدار شاخص تغییر پایا 34/2، 02/2 و 98/1 محاسبه شد. مقدار شاخص تغییر پایا پس از درمان برای هر سه آزمودنی در هر سه متغیر بالاتر از ارزش Z یعنی 96/1 بود. براساس یافته‌های پژوهش می‌توان نتیجه گرفت درمان شناختی‌-رفتاری می‌تواند روشی کارآمد برای کاهش سوگواری و مشکل‌های رفتاری کودکان سوگوار باشد.