دو راههی هژمونی و آزادی در زیستبوم مجازی با تاکید بر دیدگاههای آیزایا برلین و آنتونیو گرامشی
نویسندگان
1 گروه مدیریت، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.
2 گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه پیام نور، آبادان، ایران.
3 گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم آباد، ایران.
4 محقق
doi
10.30465/cps.2022.37667.2851چکیده
زیست بوم مجازی، واقعیتی است که واقعیتهای زندگی واقعی را تحت شعاع قرار داده است. دو حوزه مهم واقعیت مجازی، اجتماع وسیاست هستند که نسبت تنگاتنگی باهم دارند. برای درک نسبت میان این دو، به این پرسش توجه شده است که کدام یک از این دو، از این زیستمان جدید، بیشتر بهرهبرداری میکند.این نوشتار با روش تحلیلی– تبیینی، نسبتِ برقرار شده میانِ این دو حوزه را از منظرِ دو فیلسوف سیاسی، یعنی آنتونیو گرامشی و آیزایا برلین با محوریتِ دو مفهوم هژمونی و آزادی بررسی میکند. هدف از این نوشتار پاسخ به این پرسش اساسی است که زیست بوم مجازی باعث آزادی بیشتر انسان شده است یا نه؟ در بررسی و پاسخ به این پرسش، این نوشتار نشان میدهدکه دولتها و حکومتها از طریق مدل حکومتی جدیدی که با زیست بوم مجازی و جامعهی اطلاعاتی تناسب وثیقی دارد، به نام هژمونی، باعث ایجاد نوعی وابستگی رضایت در شهروندان شدهاند که همین رضایت ناشی از وابستگی باعث ایجاد نوعی توهّم آزادی در ذهن آنان شده است. این مطالعه نشان میدهد دولتها از طریق هژمونی از مجرای زیست بوم مجازی، باعث کنترل جامعه میشوند و اینجاست که شهروندان، در اینکه واقعاً آزاداند یا اسیر چنبرهی قدرتها هستند، سرگرداناند؛ با این حال، به نظر میرسد که خروج از این دو راههی هژمونی و آزادی در زیست بوم مجازی روز به روز امری غیرممکن میشود و فقط باید از طریق ایجاد شبکههای آگاهی این استلای هژمونیک را کنترل کرد.