اثر بازخورد بر جهت‌گیری هدف‌های پیشرفت دانش‌آموزان: تعامل بین مرجع مقایسه و کانون تنظیم

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد روان‌شناسی تربیتی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

2 دانشیار، گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

3 دانشیار، گروه روان‌شناسی بالینی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

doi
10.22059/japr.2023.328083.643935
چکیده

پژوهش حاضر به‌منظور بررسی اثر نوع بازخورد و کانون تنظیم و تعامل آن‌ها بر جهت‌گیری هدف‌های پیشرفت دانش‌آموزان انجام گرفت. مطالعه از نظر هدف کاربردی بود و در آن، از روش پژوهش آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون چهارگروهی استفاده شد. جامعۀ آماری تحقیق شامل کلیۀ دانش‌آموزان دختر پایۀ ششم مدارس ناحیۀ 6 مشهد در سال تحصیلی 1399-1398 بود و از روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای استفاده شد. شرکت‌کنندگان 128 دانش‌آموز بودند که به‌طور تصادفی در چهار گروه قرار گرفتند. همۀ آن‌ها قبل و بعد از مداخله، پرسشنامۀ جهت‌گیری هدف پیشرفت الیوت و مک‌گریگور (AGQ-R) را تکمیل کردند. داده‌ها با مدل تحلیل کوواریانس عاملی و با نرم‌افزار SPSS-24 تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد بازخورد خودارجاعی در شرایطی که کانون تنظیم ارتقا بود، موجب افزایش هدف‌های پیشرفت تبحری گرایشی شد، اما در شرایطی که کانون تنظیم پیشگیری بود، هدف‌های پیشرفت تبحری اجتنابی را افزایش نداد. بازخورد هنجاری در شرایطی که کانون تنظیم ارتقا بود، موجب افزایش جهت‌گیری هدف‌های عملکردی گرایشی شد و در شرایطی که کانون تنظیم پیشگیری بود، به افزایش هدف‌های پیشرفت عملکردی اجتنابی انجامید. با توجه به یافته‌های این پژوهش، می‌توان گفت بازخورد، یکی از عوامل بسیار مهم در شکل‌گیری هدف‌های پیشرفت دانش‌آموزان است. نوع جهت‌گیری انتخابی سبب می‌شود دانش‌آموزان رفتارها و پیامدهای عاطفی مختلفی را دنبال کنند. درنهایت تلویحات کاربردی یافته‌ها مورد بحث قرار گرفت.