واکاوی مؤلّفه‌های رئالیسم جادویی در رمان «دخیل هفتم» اثر محمّد رودگر

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه یزد

doi
10.22080/rjls.2020.18422.1112
چکیده

چکیدهرئالیسم جادویی، یکی از زیرشاخه­های مکتب رئالیسم است که در آن، واقعیّت و خیال به هم می­آمیزند؛ به گونه­ای که اتّفاقات و شخصیّت­های جهان واقعی و فراواقعی برای خواننده، کاملاً طبیعی و باورپذیر جلوه می­نماید. «دخیل هفتم»، اثر محمّد رودگر، یکی از آثار برگزیده و شاخص در حوزه‌ی ادبیّات پایداری و ادبیّات انقلاب است. محمّد رودگر در این رمان برای بیان ابعاد معنوی و رویدادهای ماورایی دوران انقلاب و دفاع مقدّس از میان سبک­های ادبی، رئالیسم جادویی را برگزیده است. این پژوهش، درصدد پاسخ­گویی به این سؤالات است که مهم­ترین مؤلّفه‌های رئالیسم جادویی در رمان «دخیل هفتم» کدام‌اند؟ و به کارگیری آن‌ها در این رمان با چه دگردیسی­هایی همراه بوده است؟ و دیگر این که نویسنده در راستای بومی­سازی رئالیسم جادویی به چه میزان موفّق عمل­کرده است؟ در این جستار با روش توصیفی ـ تحلیلی به شناسایی و بررسی مؤلّفه­ها و شاخصه­های رئالیسم جادویی در رمان «دخیل هفتم» پرداخته شده است تا از رهاورد آن، دگردیسی­های مؤلّفه­های رئالیسم جادویی در این داستان و شگردهای نویسنده برای بومی­سازی آن‌ها تبیین شود.یافته­های تحقیق، حکایت از نمود برجسته‌ی پانزده مؤلّفه‌ی رئالیسم جادویی در این رمان دارد. استفاده از خوارق عادات و کرامات عرفانی و کشف و شهود، بهره­گیری فراوان از خواب و رؤیا و جایگزینی آن به جای وهم و خیال، استفاده از رایحه­های خوش و معنوی به جای بوهای متعفّن، جایگزینی عنصر رنگ به جای صدا و به کارگیری نمادین اعداد مقدّس، کنار زدن سحر و جادو با عناصر عرفانی برخی از دگریسی­های مؤلّفه­های رئالیسم جادویی در این رمان بوده است. براین اساس، «دخیل هفتم» را می­توان گامی مؤثّر در راستای سیر تکوینی خلق آثار رئالیسم جادویی و بومی­سازی آن در ایران به شمار آورد و محمّد رودگر توانسته نسبت به نویسندگان پیش از خود در این راه قدمی رو به جلو بردارد.