روایتپژوهی تجارب زیستۀ یک مشاور: بررسی اختلالات اضطراب در دانشآموزان دبیرستانی
نویسندگان
1 دانشیار، گروه روشها و برنامههای درسی و آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری برنامهریزی درسی، گروه روشها و برنامههای درسی و آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/japr.2023.340944.644221چکیده
هدف پژوهش حاضر، تحلیل روایتهای یک مشاور دبیرستان، در بررسی عوامل ایجاد اضطراب و علائم آن در بین دانشآموزان دورۀ متوسطه و همچنین ارائۀ راهکارهای مناسب در این زمینه بود. پژوهش با رویکرد کیفی و به روش روایتپژوهی انجام گرفت. در تحقیق روایی حاضر، منبع دادهها فرد شرکتکنندۀ خانم 42 ساله است که 17 سال بهعنوان مشاور در دو دبیرستان دخترانۀ شهر بستانآباد استان آذربایجان شرقی خدمت کرده است. ابزار گردآوری دادهها مصاحبۀ روایی، مصاحبۀ نیمهساختاریافته، مشاهدات میدانی (حضور در برخی از جلسات مشاوره) و یادداشتبرداری بود. برای تحلیل روایتها از تحلیل مضمون استفاده شد. یافتهها نشان داد شرایط سنی، تحصیلی و خانوادگی از عوامل بهوجودآورندۀ اضطراب در دانشآموزان نوجوان است. همچنین مطابق تحلیل روایتها، علائم وجود این اختلال در دانشآموزان به چهار شکل جسمانی، احساسی، رفتاری و علائم شناختی نمود پیدا میکند. راهکارهای کاهش میزان اضطراب در دانشآموزان شامل تنظیم میزان خواب، فعالیتهای جسمی و رژیم غذایی، حمایت والدین، تمرکز بر نقاط مثبت، انجام کارهای شادیبخش و گفتوگو با دانشآموز مضطرب بود. براساس نتایج، شاید اضطراب ناشی از شرایط سنی دانشآموزان نوجوان، راه گریزی نداشته باشد، ولی میتوان با حل برخی از مشکلات آموزشی و خانوادگی آنان، این اختلال را به حداقل رساند. در تحلیل و تفسیر این روایت، برخی نکاتی که در مسیر مشاوره وجود داشتند بررسی شد. با توجه به یافتههای پژوهش، استخدام مشاوران متخصص در مدارس و اهمیتدادن به این نیرویهای آموزشی، برگزاری دورههای آموزشی برای والدین فرزندان دارای اختلال اضطراب و همچنین بازنگری نظام آموزشی کشور بهخصوص نظام ارزشیابی مدارس، اهمیت بسیار زیادی در کاهش اضطراب دانشآموزان خواهد داشت.
