بررسی تأثیر پدیده های دور پیوند در جابجایی تاریخ رخداد اولین و آخرین یخبندان پاییزه و بهاره

نویسندگان

1 استاد هواشناسی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه بوعلی‏ سینا، همدان

2 کارشناس ارشد هواشناسی کشاورزی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه بوعلی ‏سینا، همدان

3 استادیار هواشناسی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه بوعلی‏ سینا، همدان

doi
10.22059/jphgr.2020.276741.1007345
چکیده

در این پژوهش اثر نوسانات الگوهای دورپیوند در جابه‏جایی تاریخ‏ رخداد اولین و آخرین یخبندان‏ پاییزه و بهاره بررسی شد. این محاسبات در 12 ایستگاه سینوپتیک کشور برای مدت 31 سال (۱۹۸۵-2015) انجام شده است. برای بررسی همبستگی شاخص‏های دورپیوند و دمای کمینه، از دو سناریو (با و بدون تأخیر زمانی) استفاده شد. تأثیرگذارترین الگوی شناسایی‏شده بر یخبندان دیر‏رس بهاره در مقیاس ماهانه (بدون تأخیر) شاخص NAO- (ضریب همبستگی 767/0) در ماه فوریه و مربوط به ایستگاه اصفهان است و مؤثرترین شاخص اثر‏گذار بر یخبندان زود‏رس پاییزه AMO+ (ضریب همبستگی 732/0) در مقیاس ماهانه (بدون تأخیر) سپتامبر و مربوط به ایستگاه همدان به‏دست آمد. جابه‏جایی تاریخ‏ها در اولین یخبندان پاییزه و آخرین یخبندان بهاره در فاز النینو نسبت به نرمال زودتر و در فاز لانینا نسبت به نرمال دیرتر شروع می‏شود. همبستگی بین فازهای النینو، لانینا، و نرمال با دمای کمینه نشان داد فاز لانینا تأثیر‏گذاری بیشتری در دمای کمینه داشته است. به‏طور کلی، نتایج نشان داد جابه‏جایی تاریخ‏های رخداد اولین و آخرین یخبندان پاییزه و بهاره در ایستگاه‏های موردمطالعه با تعدادی از شاخص‏های دورپیوند مانند AMO، SOI، NAO، AO، و MEI مرتبط است.