اثربخشی برنامۀ ارتقای دانش، نگرش و عملکرد با رویکرد مثبتنگری به اختلال نارسایی توجه/ بیشفعالی بر تعامل والد-کودک، استرس فرزندپروری و خودکارآمدی
نویسندگان
1 دانشیار گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 استادیار گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده علوم انسانی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 دانشجوی دکتری روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی. دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، واحد علوم و تحقیقات تهران، دانشگاه ازاد اسلامی، تهران، ایران.
4 دانشیار گروه روانشناسی تربیتی و مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/japr.2022.331862.644027چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی برنامۀ ارتقای دانش، نگرش و عملکرد (KAP)، مبتنی بر توانمندی اختلال نارسایی توجه/بیشفعالی (ADHD) بر روابط والد-کودک، استرس فرزندپروری و خودکارآمدی انجام شد. مطالعۀ حاضر شبهآزمایشی با طرح پیشآزمون-پسآزمون و پیگیری با گروه گواه و از جهت هدف کاربردی است. جامعۀ مورد مطالعه شامل مادران کودکان 10-6 سال با اختلال نارسایی توجه/بیشفعالی در شهر کاشان در سال 1399 بودند که از میان آنان 30 نفر بهصورت دردسترس انتخاب و در دو گروه 15 نفری آزمایش و گواه قرار داده شدند. برنامۀ ارتقای آگاهی، نگرش و عملکرد (KAP) که با رویکردی مثبتنگر به ADHD و با مرور نظامدار پژوهشهای مرتبط با توانمندیهای روانشناختی این افراد تدوین شده بود، به مادران گروه آزمایشی بهصورت انفرادی (3 جلسه) و گروهی (7 جلسه) آموزش داده شد، اما به گروه گواه، آموزشی ارائه نشد. ابزار استفادهشده فرم والدین مقیاس درجهبندی رفتاری (CBRS) و مصاحبۀ تشخیصی مبتنی بر ویراست پنجم راهنمای تشخیصی و آماری اختلالهای روانی (DSM5)، مقیاس رابطۀ والد-کودک (P-CRS)، پرسشنامه خودکارآمدی کودکان (SEQ-C) و مقیاس استرس فرزندپروری (PSS) بود و برای تحلیل دادهها از روش تحلیل واریانس با اندازهگیری مکرر استفاده شد و با نرمافزار SPSS (نسخۀ 26) انجام گرفت. نتایج تحقیق، تأثیر معنادار اجرای برنامه را بر کاهش استرس فرزندپروری مادران، ارتقای تعامل والد-کودک و خودکارآمدی کودک نشان داد.
