نقش میانجی مکانیسم‌های دفاعی در رابطۀ بین ترومای دوران کودکی و سرمایۀ روان‌شناختی دانشجویان با نشانه‌های روان‌تنی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد روان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 استادیار گروه روان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

3 استادیار، گروه روان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

doi
10.22059/japr.2022.336112.644144
چکیده

هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش میانجی مکانیسم‌های دفاعی در رابطۀ بین ترومای دوران کودکی و سرمایۀ روان‌شناختی در دانشجویان با نشانه‌های روان‌تنی بود. این مطالعه با هدفی بنیادی، به روش توصیفی-مقطعی از نوع همبستگی انجام گرفت. جامعۀ آماری را تمام دانشجویان با نشانه‌های روان‌تنی در سال 1400 در سراسر کشور تشکیل دادند. 507 دانشجو به روش نمونه‌گیری غیراحتمالی هدفمند انتخاب شدند که از میان آنان 123 نفر دارای نشانه‌های روان‌تنی بودند. ابزارهای مورد استفاده در پژوهش، پرسشنامۀ سبک‌های دفاعی (DSQ)، آسیب‌ها و ترومای دوران کودکی (CTQ)، سرمایۀ روان‌شناختی (PCQ) و پرسشنامۀ سنجش نشانه‌های روان‌تنی موهر (MPSNCQ) به‌صورت برخط تنظیم شد و از طریق شبکه‌های پیام‌رسان مجازی برای شرکت‌کنندگان ارسال شد. در تجزیه و تحلیل داده‌ها از ضریب همبستگی پیرسون و مدل‌یابی معادلات ساختاری، با نرم‌افزارهای SPSS-22 و Smart PLS-3 استفاده شد. ضرایب همبستگی آشکار ساخت بین ترومای دوران کودکی با سرمایۀ روان‌شناختی (556/0-=r) و مکانیسم دفاعی رشدیافته (602/0-=r) رابطۀ منفی و با مکانیسم‌های دفاعی رشدنایافته (561/0=r) و روان‌آزرده (757/0=r) رابطۀ مثبت دارد (01/0>P). بین مکانیسم دفاعی رشدیافته و سرمایۀ روان‌شناختی (775/0=r) رابطۀ مثبت وجود دارد و مکانیسم‌های دفاعی رشدنایافته (772/0-=r) و روان‌آزرده (604/0-=r) با سرمایۀ روان‌شناختی دارای رابطۀ منفی است (01/0>P). تحلیل مسیر نشان داد اثر غیرمستقیم ترومای دوران کودکی بر سرمایۀ روان‌شناختی با میانجی‌گری مکانیسم دفاعی رشدنایافته با میزان 263/0- و مکانیسم دفاعی رشدیافته با میزان 298/0- معنادار است (05/0> P). درنتیجه ضروری است متخصصان بهداشت روانی و والدین به‌منظور حفظ سرمایه‌های روان‌شناختی فرزندان در دوران بزرگسالی به پرورش مکانیسم‌های دفاعی در برابر تروماهای دوران کودکی بپردازند.